sook by สสส

ติดต่อเรา สสส.

สรุปองค์ความรู้ : กิจกรรมมาปลูกผักกัน ตอน มะนาวลูกดก

กิจกรรมปลูกผัก ตอน มะนาวลูกดก โดย อาจารย์ประเวศ แสงเพชร ข้าราชการเกษียณกรมวิชาการหรือเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางว่า ”หมอเกษตรทองกวาว”
คอลัมน์นิกส์ ตอบปัญหาเกษตรชื่อดังของนิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน เครือมติชน ผู้ซึ่งได้ใช้เวลาว่างหลังจากเกษียณ ทดลองปลูกมะนาวในกระถางเป็นระยะเวลาถึง 7 ปี จึงได้สูตรที่ลงตัวมาเรียนรู้

ในปัจจุบัน มะนาวจัดเป็นพืชเศรษฐกิจที่มีราคาสูง เป็นที่ต้องการของท้องตลาดตลอดปี แต่สามารถให้ผลผลิตได้ดีเป็นบางฤดูกาลเท่านั้น ทำให้บางช่วงของปีเกิดภาวะมะนาวขาดตลาด หรือราคาสูงมาก จึงทำให้เกิดแนวคิดในการหาวิธีให้สามารถเพิ่มผลผลิตในช่วงนอกฤดูกาลขึ้น ซึ่งก็มีเคล็ดลับ เทคนิคต่างกันออกไปหลากหลาย ตามการศึกษาค้นพบของแต่กลุ่ม แต่ละบุคคล ซึ่งเทคนิคที่เป็นที่ยอมรับและแพร่หลายก็น่าจะเป็นเทคนิคของ อ.ประเวศ แสงเพชรนั่นเอง

การปลูกมะนาวกระถางไม่ใช่เรื่องยากหากรู้วิธีที่ถูกต้อง และมีเทคนิคที่ใช้ได้จริง มะนาวกระถางโดยทั่วไป จะให้ผลผลิตได้ประมาณ 5 ปี หากเกินกว่านั้นต้นจะเริ่มโทรมเนื่องจากรากเจริญเติบโตอัดแน่นจนเกินไป ทำให้ไม่สามารถเจริญเติบโตต่อไปได้ แม้จะบำรุงเต็มที่เพียงใด จึงจำเป็นต้องรื้อทิ้ง และปลูกต้นใหม่ทดแทน

วิธีการปลูกมะนาว

อุปกรณ์
1. กระถางจะเป็นกระถางอิฐ หรือ เข่งพลาสติกแบบมีหูหิ้วก็ได้ แต่กระถางอิฐจะทนทานกว่า
2. เศษอิฐเผา
3. ดินถุง
4. เปลือกมะพร้าวสับเล็ก
5. ต้นพันธ์มะนาว พันธ์พิจิตร 1 หรือ แป้นพิจิตร

ขั้นตอนการปลูกมะนาว
1. นำเศษอิฐเผารองก้นกระถาง เพื่อกันไม่ให้ดินรั่วไหล แต่ต้องระบายน้ำได้ดี
2. น้ำดินถุงผสมกับเปลือกมะพร้าวสับ สัดส่วน 3:1 ใส่ในกระถางจนเกือบเต็ม ให้ตรงกลางนูนๆ
3. ขุดหลุมดินให้พอถุงต้นมะนาวลงไปได้ กลบดินให้แน่น (ระวังตอนใช้มีดกรีดตัดถุงต้นพันธ์ ให้ค่อยๆทำเบาๆ) อย่าให้ดินที่เกาะรากแตกออกมา เพราะจะทำให้รากขาดได้
4. ใช้กระดาษหนังสือพิมพ์เย็บแม็ค คลุมปิดต้นเพื่อพลางแสง ป้องกันใบเหี่ยว รอจนกว่ารากเดินดีจึงเอาออก
5. นำกระถางไปวางในจุดที่มีแสงแดดเกือบตลอดวัน ถ้าจะดีต้องได้แสงแดดอย่างน้อยวันละ 5-6 ชั่วโมง และที่ก้นกระถางควรรองด้วยก้อนอิฐเพื่อช่วยในการระบายน้ำ
6. รดน้ำทุกวัน เพราะเป็นสิ่งสำคัญมาก ดินต้องมีความชุ่มชื่นอยู่เสมอ ใส่ปุ๋ยเป็นบางครั้ง เมื่อออกดอกในปีแรกให้เด็ดทิ้งไปก่อน เพราะมิฉะนั้นต้นจะไม่สมบูรณ์ รอให้เข้าปีที่ 2 จึงใช้ได้ ซึ่งหากเราจะปลูกมะนาวนอกฤดูกาล จำเป็นต้องมีเทคนิคเพิ่มเติม

เทคนิคและวิธีการปลูกมะนาวให้มีผลผลิตนอกฤดู
1. ตั้งเป้าหมายว่า อยากให้ผลผลิตออกในช่วงเดือนไหน นับถอยหลังไป 6 เดือน เช่นอยากได้ผลผลิตเดือนเมษายน เดือนพฤศจิกายนเริ่มขั้นตอนแรก
2. งดให้น้ำต้นมะนาว ในเดือนที่เราคำนวณไว้ ตามตัวอย่างนี้ จะเริ่มงดน้ำในเดือน พฤศจิกายน งดน้ำจนดูว่าใบเริ่มม้วนทำท่าจะสลด
3. โรยปุ๋ยสูตร 12-24-12 ประมาณ 1 ช้อนโต๊ะบางๆ รอบต้นให้ทั่ว อย่าให้ใกล้ต้นมาก รดน้ำทันที จากนั้นรดน้ำให้ชุ่มทุกวันอย่าให้แฉะ
4. ภายใน 2 สัปดาห์ ดอกมะนาวจะออกสะพรั่ง เปลี่ยนปุ๋ยเป็นสูตร 15-15-15 ครั้งละ 1 ช้อนโต๊ะ เดือนละ 2 ครั้ง
5. เมื่อมะนาวติดลูกดีแล้ว ให้ใส่ปุ๋ยตัวท้ายสุด สูตร 13-13-21 ครั้งละ 1 ช้อนโต๊ะเช่นเดิม เดือนละ 2 ครั้ง หากไม่มีปุ๋ยสูตรนี้ สามารถใช้สูตร 15-15-15 เหมือนเดิมได้
6. ให้งดปุ๋ยก่อนการเก็บเกี่ยว ลูกมะนาวจะใช้เวลาในการเจริญเติบโตเต็มที่ เป็นระยะเวลาประมาณ 5 เดือน * ซึ่งเราจะได้ผลผลิตในช่วงเดือนเมษายน ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้พอดี*

เคล็ดลับการปลูกมะนาวนอกฤดู

ช่วงที่มะนาวผลิใบใหม่ๆ หลังช่วงงดน้ำ จะมีศัตรูจ้องเข้ามาทำลาย ทั้งหนอนชอนใบ หนอนกัดกินใบสารพัดชนิด ให้ป้องกันได้ก่อน โดยการใช้ยาฉุน(ยาเส้น) ครึ่งจับ ใส่ลงในขวดน้ำอัดลมขนาด 1 ลิตร ใส่น้ำให้เกือบเต็ม แช่ไว้ 3-4 ชั่วโมง กรองเอาแต่น้ำ ใส่ในกระบอกฟร๊อกกี้(ที่ฉีดรีดผ้า) ก่อนฉีดให้ผสมเหล้าขาว 1 เป๊ก เขย่าให้เข้ากันดี นำไปฉีดพ่นให้ทั่ว วันเว้นวัน จนครบ 7 วัน จึงหยุด สูตรนี้หากฉีดป้องกันแต่แรก จะช่วยลดปัญหาเรื่องศัตรูพืชได้เป็นอย่างดี

วิธีการนี้เป็นวิธีบังคับมะนาวในกระถางให้ออกนอกฤดูแบบง่ายๆ ซึ่งเป็นวิธีที่เหมาะกับการปลูกกินผลในครัวเรือน หากจะทำเพื่อการค้าก็อาจต้องหาวิธีอื่นที่เหมาะสมต่อไป

อ้างอิง
ถอดความรู้ เสาร์สร้างสุข ตอนกิจกรรมมาปลูกผักกัน ตอนมะนาวลูกดก วันเสาร์ที่ 5 สิงหาคม 2560 ณ แปลงปลูกผักสาธิต ชั้น 6
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส) ซอยงามดูพลี