5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม

| |
อ่าน : 5,500

เรื่องโดย : ปรภัต จูตระกูล Team Content www.thaihealth.or.th
ผู้ให้สัมภาษณ์ : นางสุดใจ พรหมเกิด ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส.
ข้อมูลบางส่วนจากหนังสือ มหัศจรรย์ห้องสมุดเด็กปฐมวัย ยุทธวิธีสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว และนางจันทร์เพ็ญ สินสอน ผู้ก่อตั้งบ้านเรียนเด็กพระคุณ ในงานเสวนา “Best Practice Reading Talk”
ภาพประกอบโดย : นัฐพร ชุ่มลือ Team Content
www.thaihealth.or.th และแฟ้มภาพ


5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม thaihealth

5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม

“พี่จะทำยังให้ลูกของพี่รักการอ่านดี? เพราะพี่ก็ไม่ชอบที่จะอ่าน” คำถามจากพี่สาวที่กำลังตั้งครรภ์ฉุกให้คิดตามว่า ‘หากพ่อแม่ที่ไม่ชอบอ่าน แต่ต้องการจะให้ลูกน้อยรักการอ่าน ควรจะทำอย่างไร?’

สิ่งที่ได้ตอบกลับไปคือการเล่าเรื่องราวชีวิตของตนเอง ที่เติบโตมากับคุณยายและไม่มีพ่อแม่คอยอ่านหนังสือให้ฟัง แต่คุณป้าเป็นผู้ที่จุดพลังแห่งการอ่านด้วยการหยิบยื่นหนังสือเล่มแรกให้เป็นของขวัญวันเกิด หลังจากได้เริ่มอ่านก็รู้สึกรักและหลงใหลในหนังสือจึงเริ่มหาเรื่องที่สนใจมาอ่านด้วยตนเอง เมื่อครอบครัวเห็นถึงความรักการอ่าน จึงเริ่มเข้ามาช่วยสนับสนุนด้วยการพาไปงานสัปดาห์หนังสือฯ ซึ่งการสนับสนุนจากครอบครัวที่ไม่ได้รักการอ่านทำให้สามารถสร้างนิสัยรักการอ่านด้วยตัวเองมาจนถึงทุกวันนี้   

5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม thaihealth

“ลองหาหนังสือนิทานมาอ่านให้ลูกฟังดูสิ เพราะหนังสือนิทานถือเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ใกล้ตัวเด็กมากที่สุด เพียงแค่พลิกฝ่ามือก็สามารถเข้าถึงการเรียนรู้ได้ ผ่านภาพ ผ่านข้อคิดเตือนใจ และยังแฝงไปด้วยความรู้ในเรื่องต่าง ๆ ที่จะทำให้เด็กรู้จักความเมตตา มีน้ำใจ รู้จักให้อภัย” ข้อแนะนำนี้มาจากการพูดคุยกับ ‘พี่เจ’ นางสุดใจ พรหมเกิด ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สสส. ที่แนะนำเพิ่มเติมว่า คุณพ่อคุณแม่ควรทำตัวเป็นต้นแบบที่ดีให้กับเด็ก ผู้ใหญ่ต้องอ่านให้เด็กฟังตั้งแต่อยู่ในท้อง เพราะเด็กทารกสามารถได้ยินเสียงต่าง ๆ ได้ตั้งแต่อายุครรภ์ 6 เดือน และเสียงที่เด็กได้ยินมากที่สุดคือเสียงจากพ่อแม่ หากในช่วงเวลานี้ พ่อและแม่อ่านหนังสือนิทานให้ลูกน้อยฟัง ด้วยน้ำเสียงที่ไพเราะอ่อนโยน ก็จะทำให้เด็กมีจิตใจที่อ่อนโยนตั้งแต่เล็กจนโต

5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม thaihealth

“การอ่านเป็นอาหารสมอง ช่วยให้เด็กคิดเชื่อมโยง คิดวิเคราะห์ ได้เสพศิลปะผ่านหนังสือนิทาน ผ่านภาพมีความงดงาม และเนื้อเรื่อง ถ้อยคำสอดแทรกคุณธรรมจริยธรรม” ‘พี่เจ’ บอกด้วยรอยยิ้ม

การรู้หนังสือแรกเริ่ม (early literacy) คือสิ่งที่เด็กรับรู้เกี่ยวกับการอ่านและเขียน ก่อนที่เด็กปฐมวัยจะอ่านหรือเขียนได้ เมื่อเด็กน้อยมีทักษะการรู้หนังสือเบื้องต้นที่แข็งแรง เขาก็พร้อมสู่การเรียนรู้ที่จะ ‘อ่านหนังสือ’ ต่อไป

จากประสบการณ์ของตนเอง ที่พ่อแม่ไม่ได้ปลูกฝังการอ่านตั้งแต่ต้น แต่การรู้หนังสือและหันมาสนใจการอ่านอย่างจริงจัง ก็ทำให้ปฏิเสธไม่ได้ว่า ‘การอ่านคือจุดเริ่มต้นของการเรียนรู้’ หากเราอ่านออก เขียนได้ การเรียนรู้ด้วยตนเองก็สามารถดำเนินได้ต่อไป แต่ผู้ที่จะมาจุดประกายให้เด็กรู้จักหนังสือ รู้จักการอ่านเขียน บุคคลแรกควรเป็นพ่อแม่หรือผู้ปกครอง โดยวันนี้ทีมเว็บ สสส. ขอนำเสนอ 5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม เพราะการรู้หนังสือของเด็ก เริ่มที่การสนับสนุนจากผู้ใหญ่ที่พร้อมจะให้เด็กเริ่มอ่าน  

5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม thaihealth

ปฏิบัติการข้อที่ 1 : พูดคุยกับลูกน้อยอย่างใกล้ชิด

สบสายตาและแสดงการโต้ตอบกับเด็ก เมื่อทารกหรือเด็กวัยเตาะแตะทำเสียงใด ๆ ตอบ ให้แสดงการโต้ตอบในเชิงบวก

ปฏิบัติการข้อที่ 2 : เล่นร่วมกับเด็ก

ไม่มีของเล่นใดจะดีไปกว่าการที่ผู้ใหญ่ร่วมเล่นด้วย การเล่นซ่อนหา เล่นสมมติ ต่อบล็อก ระบายสี เล่นรถ รวมถึงการเล่นนอกบ้าน การเล่นต่าง ๆ นี้จะช่วยพัฒนาทักษะเริ่มต้นอ่านเขียนของเด็กได้หลากหลาย

ปฏิบัติการข้อที่ 3 : ร้องเพลงกับลูก

เพลงกล่อมเด็กจะช่วยสร้างความผูกพันในครอบครัว ในขณะเดียวกันก็เป็นการช่วยพัฒนาทักษะการรู้หนังสือแรกเริ่มที่สำคัญหลายด้าน การร้องเพลง ฟังเพลงด้วยกัน รวมถึงเต้นตามจังหวะไปด้วย

ปฏิบัติการข้อที่ 4 : อ่านหนังสือภาพให้ลูกฟังทุกวัน

ถ้าหนูน้อยยังนั่งไม่ได้หรือไม่ยอมอยู่นิ่ง ๆ ขณะที่เราอ่านหนังสือให้ฟังก็อย่ากังวล เด็กเล็กสามารถฟังในขณะที่พวกเขาเคลื่อนไหวไปมาได้ ไม่จำเป็นต้องอ่านทั้งเล่มให้จบทีเดียว แต่อ่านในช่วงสั้น ๆ หลาย ๆ ที และหลาย ๆ ที่ก็ยังได้ เช่น ตอนอาบน้ำก็อ่านหนังสือที่ลอยในน้ำได้ นั่งรออาหารในร้าน ก่อนนอน และอย่าลืมว่าต้องมีเวลาอ่านนิทานเป็นกิจวัตรแห่งความสุขหรรษาร่วมกันอยู่เสมอ

ปฏิบัติการข้อที่ 5 : แสดงให้ลูกเห็นถึง ‘โลก’ รอบ ๆ ตัว

ชี้ไปที่สี รูปทรง ตัวอักษรและรูปแบบต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัวเรา ไม่ช้าไม่นานเด็กน้อยจะเป็นผู้ชี้สิ่งเหล่านั้นกลับมาบอกเรา

5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม thaihealth

“หนังสือนิทานจะสอดแทรกความรู้แบบเนียนๆ ผ่านภาพที่สื่อให้เด็กเรียนรู้วันละนิดวันละน้อย การอ่านหนังสือให้เด็กฟัง ไม่ใช่การสอน หรือสะสมบรรยากาศที่เครียด แต่การอ่านที่แท้จริงคือบรรยากาศของความสุข ความรื่นรม ใบหน้ายิ้มแย้มแจ่มใส” ‘แม่อ๋วน’ นางจันทร์เพ็ญ สินสอด ผู้ก่อตั้งบ้านเรียนเด็กพระคุณ จังหวัดสุรินทร์ เป็นอีกหนึ่งเสียงที่ออกมายืนยันถึงประโยชน์ในการปลูกฝังให้เด็กปฐมวัยรักการอ่านผ่านเวทีเสวนา “Best Practice Reading Talk” เมื่อวันที่ 29 มีนาคม 2562 ในงานกิจกรรมเปิดตัวเครือข่าย ‘READ for Thailand : อ่านสร้างคน คนสร้างชาติ’ การขับเคลื่อนงานพัฒนาทุนมนุษย์ ด้วยฐานพลังการอ่านในเด็กปฐมวัย ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

‘แม่อ๋วน’ บอกว่า พ่อแม่ที่ไม่ชอบอ่านต้องเปลี่ยนแปลง เพราะเด็กต้องการพ่อแม่ที่เป็นตัวจริง ทำกิจกรรมด้วยกัน การจะทำให้ลูกรักการอ่านต้องเริ่มด้วยการอ่านให้ลูกฟังวันละ 10-15 นาที นอกจากนี้ การพัฒนาของเด็กต้องเสริมด้วยการเล่น โดยเฉพาะการปีนป่าย ที่จะทำให้กล้ามเนื้อทุกส่วนพัฒนา การช่วยงานบ้านจะช่วยให้เด็กอดทนต่องานหนัก

5 ปฏิบัติการ สู่การรู้หนังสือแรกเริ่ม thaihealth

‘แม่อ๋วน’ อธิบายเพิ่มว่า “งานบ้านมีขั้นตอนของมัน แต่ความสะอาดไม่ใช่สิ่งที่เราต้องการ แต่แค่อยากจะให้เด็กรู้จักขั้นตอนและเริ่มต้นกระบวนการทำงานบ้านด้วยความสุขตั้งแต่ต้นจนจบ ไม่ได้โฟกัสที่ความสะอาดเพียงอย่างเดียว เพราะการเรียนรู้สำคัญกว่า ยิ่งไปกว่านั้นต้องทำทุกวันให้มีความสุข”

มีการค้นพบว่า เด็กที่มีทักษะทางภาษาดีจะมีความจำที่ดีกว่า เพราะสามารถเรียบเรียงและจัดเก็บข้อมูลเป็นภาษาที่ดีได้เป็นระบบมากกว่า ที่สำคัญที่สุดคือ การที่พ่อแม่ใช้เวลาอ่านหนังสือให้ลูกฟัง เป็นการสร้างสายใยรักในครอบครัว เด็กจะรู้สึกถึงความรักและความผูกพันจากพ่อแม่ ทำให้เขาเป็นคนมีความมั่นใจ และมีพื้นฐานที่ดีในการพัฒนาศักยภาพของตัวเองต่อไปในอนาคต

บทบาทที่สำคัญของผู้ใหญ่คือ การสร้างประสบการณ์เริ่มต้นด้านบวกต่อหนังสือให้กับเด็ก นี่คือพลังอันยิ่งใหญ่ของการรู้หนังสือแรกเริ่มของเด็กปฐมวัย และนี่คือปฐมบทของการอ่านเขียนที่จะพัฒนาไปในภายภาคหน้าของเด็กน้อย โดยแผนงานสร้างเสริมวัฒนธรรมการอ่าน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) สนับสนุนให้เกิดพฤติกรรมการอ่านให้เข้าถึงเด็ก เยาวชน และครอบครัว โดยเฉพาะกลุ่มที่ขาดโอกาสในการเข้าถึงหนังสือ และกลุ่มที่มีความต้องการพิเศษ เพื่อสร้างเสริมให้เกิดพฤติกรรมและวัฒนธรรมการอ่านเพื่อสังคมสุขภาวะที่ดี


อ่านบทความเกี่ยวกับการอ่านเพิ่มเติมได้ที่

  • เมื่อเด็ก ‘รักการอ่าน’ จะได้อะไรมากกว่าที่คิด http://bit.ly/2IaUUyz
  • การ 'อ่าน' ดีกับลูกอย่างไร? http://bit.ly/2TU99Kj
  • 9 เทคนิคปลูกฝังการอ่าน สู่อนาคตเด็กไทย http://bit.ly/2YOFTIT

แสดงความคิดเห็น

กรุณารอสักครู่ ระบบกำลังประมวลผลอยู่ค่ะ

สุขใจปลายปากกา

+ ดูเพิ่มเติม

ป้ายคำ(Tag)

รำกระบอง  มนุษย์ล้อ  โครงการศิลป์อาสา  ไฮเทค  องค์ดำนาลันทา  เครือข่าย TBAN และแผนงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ  ความดันโลกหิตสูง  แสวงบุญ  เมล็ดพันธุ์ข้าว  กระบี่  ปฐมพยาบาล  ร่วมใจฟื้นฟู  แข่งขันเรือยาว  อาหารและยา  ทางถนน  กลุ่มรักษ์เขาชะเมา  การเล่นโยคะ  โครงการทำดีเพื่อแผ่นดิน  ตั้งจิตอธิษฐาน  ฟันคุด  ควบคุมอารมณ์  รับมือภัยพิบัติ  วีเจเอก  สสส. สร้างสุข สุขภาพ สุขภาวะ thaihealth วารสาร สารสองล้อ สมาคมจักรยานเพื่อสุขภาพไทย Thai Cycling For Health Association ปั่นไปทำงาน สร้างฝัน ทางจักรยาน ลดไขมันให้ฟิตแอนด์เฟิร์ม ปั่นสู้โรค บทสรรเสริญจักรยาน  เห็นความสำคัญ