นมแม่ 6 เดือน 'ไกลบ้านก็ทำได้' ถ้ามีนโยบายเอื้อ

| |
อ่าน : 2,217

ที่มา : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

ภาพประกอบจากแฟ้มภาพ

นมแม่ 6 เดือน \'ไกลบ้านก็ทำได้\' ถ้ามีนโยบายเอื้อ thaihealth

"นมแม่...แน่ที่สุด" ข้อมูลจาก องค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่าช่วงเวลา 6 เดือนแรกในชีวิตของทารกแรกเกิดไม่มีอาหารใดเหมาะสม ไปกว่านมแม่อีกแล้ว แต่ในความเป็นจริงของโลกปัจจุบันที่ผู้หญิงต้องออกไปทำงานนอกบ้าน เช่นเดียวกับผู้ชาย โดยเฉพาะการไปทำงานไกลบ้านมากๆ เช่น ในประเทศไทยที่ผู้หญิงจากจังหวัดต่างๆ ต้องทิ้งบ้านเกิดมาทำงานในกรุงเทพฯ และปริมณฑลอันเป็นเมืองแหล่งงาน แล้วก็ฝากลูกให้ผู้สูงอายุดูแล

การที่ผู้เป็นแม่ไม่มีเวลา นำมาซึ่ง "การรุกคืบ ของธุรกิจนมผง" มีการโฆษณาชวนเชื่ออย่างหนักหน่วงว่ามีสรรพคุณวิเศษมากมายจนเป็นที่นิยม กระทั่งต่อมา "รัฐบาลต้องออกกฎหมายห้ามธุรกิจนมผงทำการตลาดในกลุ่มเด็กแรกเกิด แต่นั่นอาจไม่เพียงพอ" เพราะด้วยสถานที่และเวลาที่ไม่เอื้ออำนวยของผู้เป็นแม่ นอกจากนี้ยังมีความเชื่อผิดๆ บางประการที่ทำให้ทารกไม่ได้รับนมแม่อย่างเต็มที่ตลอดช่วงเวลา 6 เดือนแรก

เมื่อเร็วๆ นี้ "ทีมงาน นสพ.แนวหน้า" ติดตามคณะทำงานของโครงการสร้างคนไทย สุขภาพดีด้วยนมแม่และการบริโภคผัก- ผลไม้ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ลงพื้นที่ องค์การบริหาร ส่วนตำบล (อบต.) ดอนนางหงส์ ต.ดอนนางหงส์ อ.ธาตุพนม จ.นครพนม ไปรับฟังความคืบหน้าของการสนับสนุนให้แม่ที่ไปทำงานไกลบ้านส่งนมกลับมาให้ลูก ซึ่งที่นี่เป็น 1 ในพื้นที่นำร่อง โดย ศศิธร เมืองโคตร พยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ดอนนางหงส์ เล่าว่า กว่าจะดีขึ้นได้อย่างในปัจจุบันต้องผ่านอุปสรรค 2 ด้าน คือ

1.ความเชื่อผิดๆ ดั้งเดิม ที่ฝังรากลึกมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย เช่น "กินนมแม่ต้องกินน้ำตาม" คนโบราณเชื่อว่ากินนมแม่กับน้ำทำให้ทารกขับถ่ายดี ตาใส ตัวไม่เหลือง แต่ "ข้อเท็จจริง" การดื่มนมแม่ตามด้วยน้ำ น้ำจะไปทำให้สารอาหารที่ช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้ทารกเจือจางลง หรือ "ให้อาหารอื่นเสริมกับนมแม่ตั้งแต่ยัง ไม่ถึง 6 เดือน" อาทิ ผ่านไป 1 เดือนแรกหลังคลอดมีการนำกล้วยบ้าง ข้าวบ้างมาบดให้ทารกรับประทาน "ข้อเท็จจริง" ช่วง 6 เดือนแรกของทารก ระบบย่อยอาหารยังไม่พร้อมรับอาหาร ประเภทอื่นๆ นอกจากนมแม่

"เด็กเกิดมากระเพาะอาหารเล็กนิดเดียว ไม่สามารถย่อยอาหารที่มีขนาดใหญ่ได้ ทุกอย่างจะเริ่มต้นได้เมื่อพ้น 6 เดือนไปแล้ว เพราะลำไส้เด็กเหมาะกับย่อยนมแม่ ถ้าให้เด็กรับประทานอย่างอื่นก่อนพ้น 6 เดือนแรก เด็กจะมีปัญหาท้องอืด ลำไส้อุดตัน บางคน ให้กินอาหารเสริมตั้งแต่ 1 เดือน บางคนคลอดได้ 1 อาทิตย์ ก็ให้กินข้าว เป็นเรื่องที่น่าตกใจมาก เราต้องลงพื้นที่จริงๆ ทำความเข้าใจว่าแบบนี้ทำไม่ได้" ศศิธร กล่าวกับอีกด้านหนึ่ง 2.ข้อจำกัดทางเศรษฐกิจและสังคม เมื่อแม่ต้องไปทำงานไกลบ้านจึงมองว่าไม่สามารถเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้ "เรื่องนี้ อาจเป็นความจริงในอดีต แต่ปัจจุบันข้อจำกัดดังกล่าวลดลงไปมากด้วยความก้าวหน้า ด้านกิจการขนส่ง (โลจิสติกส์-Logistic)" มีผู้ให้บริการรับ-ส่งพัสดุเกิดขึ้นมากมายหลายเจ้า และค่าขนส่งก็ไม่แพงเมื่อเทียบกับเงินที่ต้องเสียไปกับนมผงในแต่ละเดือน

ศศิธร เล่าต่อไปว่า ในช่วงแรกๆ ที่เริ่มแนวทางสนับสนุนให้แม่รีดนมจากเต้าแล้วส่งกลับมาให้ลูกที่บ้านเกิด ต้องศึกษาก่อนว่าจะเก็บรักษาอย่างไรได้บ้าง เช่น น้ำนมจากเต้าสดๆ หากไม่มีกระบวนการเก็บรักษาจะอยู่ได้เพียง 24 ชั่วโมง ถ้าเก็บในตู้เย็นทั่วๆ ไป จะเก็บได้ 3 วัน ถ้าเป็นช่องแช่แข็งจะเก็บได้ 7 วัน หรือหากเป็นตู้แช่แข็งที่ผลิตมาเป็นการเฉพาะอย่างตู้แช่ไอศกรีม อาจเก็บได้ถึงหลักเดือนเลยทีเดียว

"ก่อนที่แม่จะไปทำงาน เขารู้อยู่แล้วว่าลูกเขากินวันหนึ่งปริมาณเท่าไหร่ เราสอนวิธีการเก็บ วิธีการแพ็ก วิธีการแช่แข็ง การเดินทาง ทุกวันนี้ 1 วันถึง ขนส่งจากกรุงเทพฯมา ก็ภายใน 1 วัน เพราะเราใส่น้ำแข็งแห้ง มันก็ไม่ละลาย อย่างฝากรถทัวร์มาส่ง ฝากเย็นนี้พรุ่งนี้เช้าก็ถึงแล้ว หรือถ้าไปทำงานที่มุกดาหาร (จังหวัดทางใต้ติดกับนครพนม) ฝากรถตู้ส่ง 1 ชั่วโมงถึง บางคนอยู่ขอนแก่นก็ฝากรถทัวร์ส่ง 4 ชั่วโมงถึง แล้วตายายก็มารับ" ศศิธร ระบุจากตัวอย่างเพียง 1 ราย ในช่วงแรกๆ ที่ริเริ่มทำโครงการนี้เมื่อปี 2557 ณ ปัจจุบัน มีคุณแม่ลูกอ่อนเข้าร่วมมากขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็น 1 ในวาระสำคัญของ อบต.ดอนนางหงส์ ถึงกระนั้น ศศิธร ก็ยอมรับว่า "ยังมีข้อจำกัด ในบางบ้าน เช่น แม่ที่ไปทำงานแล้วเช่าห้องพัก อยู่ซึ่งในห้องไม่มีตู้เย็น" หน่วยงานภาครัฐจะไปซื้อให้คงทำไม่ได้ หรือจะให้คุณแม่ซื้อเองก็เป็นภาระ ในจุดนี้จึงยังคงเป็นปัญหา

นมแม่ 6 เดือน \'ไกลบ้านก็ทำได้\' ถ้ามีนโยบายเอื้อ thaihealth

ขณะที่ นันทวัน ยันตะดิลก ผู้จัดการโครงการสร้างคนไทยสุขภาพดีด้วยนมแม่และการบริโภคผักผลไม้ กล่าวว่า เหตุที่เลือกทำโครงการนมแม่เพราะเป็นภาคต่อจากการทำงานให้ความรู้ด้านโรคเอดส์ (HIV-AIDS) ที่เคยทำมาตั้งแต่เมื่อ 2 ทศวรรษก่อน ซึ่งโรคเอดส์นั้นนอกจากจะติดต่อทางเพศสัมพันธ์แล้วยังติดต่อผ่านแม่สู่ลูก งานให้ความรู้กับประชาชนเพื่อป้องกันโรคเอดส์จึงเท่ากับการป้องกันไม่ให้เด็กคนหนึ่งต้องเกิดและเติบโตมาในสภาพเจ็บไข้ได้ป่วย แน่นอนงานให้ความรู้เพื่อส่งเสริมการให้นมแม่อย่างเดียว 6 เดือนแรกก็มีเป้าหมายเช่นเดียวกัน

"เราต้องให้ความรู้กับแม่ด้วยว่าทำไม 6 เดือนแรก อย่าให้กินนมผง เขากำลังจะสร้างเซลล์สมองซึ่งนมผงไม่สามารถทำได้ โฆษณามันไม่เป็นจริงไม่เช่นนั้นคงไม่ทำกฎหมายห้ามโฆษณา ส่วนนี้มันได้ผลแต่ต้องค่อยๆ กระจายเพราะต้องไปต่อสู้กับความเชื่อเดิมๆ ของปู่ย่าตายายด้วย สมัยหนึ่งถูกฝังหัวว่านมผงดีเท่านมแม่ เราถามคนอายุ 15-60 ปี มีประมาณ 15-20% ที่เชื่อว่ามันพอกัน ใช้แทนกันได้" นันทวัน ระบุ

ผู้จัดการโครงการสร้างคนไทยสุขภาพดีด้วยนมแม่ฯ กล่าวต่อไปว่า นอกจากที่ อบต.ดอนนางหงส์ แล้วยังมีอีกหลายพื้นที่ที่มีโครงการแบบเดียวกันโดย "เปลี่ยนวิธีคิดจากตำบลนมแม่เป็นตำบลปลอดนมผง" ซึ่งแม้จะไม่สามารถไปบังคับห้างค้าปลีกหรือร้านสะดวกซื้อของทุนใหญ่ แต่ในสังคมชนบทยังมีร้านโชห่วยอยู่มาก "เจ้าของ โชห่วยก็เป็นคนในชุมชน การขอความร่วมมือจึงเป็นไปได้" เช่น เข้าไปทำความเข้าใจว่าเหตุใดจึงไม่ควรจำหน่ายนมผงให้เด็กเล็ก ควบคู่ไปกับการให้ความรู้กับแม่และผู้สูงอายุที่เลี้ยงทารกว่าเหตุใดจึงไม่ควรให้นมผงในทารก 6 เดือนแรก

ส่วนปัญหาเรื่องการจัดเก็บและการขนส่งที่เป็นข้อจำกัดของแม่ลูกอ่อนข้างต้น ในส่วนปลายทาง รพ.สต. อาจช่วยได้ เพราะปกติก็มีสถานที่เก็บวัคซีนอยู่แล้ว แต่ใน "ส่วนต้นทางอาจต้องได้รับการส่งเสริมมากขึ้น เช่น บริษัทห้างร้านต่างๆ หรือแม้แต่ผู้ประกอบการห้องเช่าควรมีตู้เย็นสำหรับเก็บนมแม่" เมื่อแม่รีดนมใส่ถุงแล้วก็ใส่ตู้แช่ไว้เพื่อจัดคิวส่งกลับไปให้ทารกในบ้านเกิด

นมแม่ 6 เดือน \'ไกลบ้านก็ทำได้\' ถ้ามีนโยบายเอื้อ thaihealth

"เราทำงานกับแม่คนเดียวไม่ได้ ต้องกับพ่อ กับครอบครัว กับสถานประกอบการ เรามีโอกาส เมื่อไหร่เราจะพูด อย่าง อบต.เมื่อก่อนอาจไม่ค่อยสนใจ ฉันไม่เกี่ยว คุณเป็นคนในนี้แต่ไปทำงานข้างนอก ชีวิตของคุณฉันไม่เกี่ยว แต่ตอนนี้เริ่มตื่นตัว เพราะเราบอกว่าคนเกิดน้อย แล้วเราก็อยาก ให้คนที่เกิดน้อยนี้แข็งแรงพอที่จะดูแลคนรุ่นเก่าได้ ต่อไปจะกลายเป็นคนสูงอายุ 30-50% เด็กเกิดน้อยแล้วยังไม่มีคุณภาพอีก สังคมมันก็จะแย่" นันทวัน ฝากทิ้งท้ายสรรพคุณของนมแม่นอกจากจะส่งผลดีต่อพัฒนาการทางสมองของทารกแล้ว ยังลดโอกาสการเกิดโรคท้องเสีย โรคทางเดินหายใจ โรคภูมิแพ้ ซึ่งการลดโอกาสเกิดโรคเหล่านี้นมผง ไม่สามารถทำได้ อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันโครงการข้างต้นนี้เป็นเพียงหน่วยเล็กๆ ทำได้ครั้งละเพียงไม่กี่พื้นที่ แต่หากภาครัฐส่วนกลางในฐานะผู้กำหนดนโยบายเห็นความสำคัญด้วยก็เชื่อว่าจะสามารถขยายผลได้ทั่วทั้งประเทศ

ไหนๆ จะมีการเลือกตั้งแล้ว...บรรดาพรรคการเมืองที่ชูจุดขายด้านสวัสดิการสังคม หากนำเรื่องนี้ไปใส่ไว้ในนโยบายที่พรรคจะทำถ้าชนะการเลือกตั้งได้เป็นรัฐบาลก็จะดี ไม่น้อย

ขนาดเท่าไรก็มีนมให้ลูกดื่มได้เหมือนกัน - ศศิธร เมืองโคตร พยาบาลวิชาชีพ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) ดอนนางหงส์ จ.นครพนม กล่าวถึงกรณีมีผู้หญิงหลายคนเข้าใจว่าตนเองมีขนาดหน้าอกเล็กจึงไม่สามารถให้นมลูกได้ ทำให้ไปซื้อนมผงมาให้ลูกรับประทานแทน ทั้งที่ทารกเพิ่งอายุ 0-6 เดือน ซึ่งยังไม่มีอาหารอื่นใดที่เหมาะสมไปกว่านมแม่ ว่าเรื่องนี้เป็นความเชื่อ ที่ผิด จริงๆ แล้วขนาดหน้าอกไม่เกี่ยวข้องกับการมีหรือไม่มีน้ำนมแต่อย่างใด

"หญิงตั้งครรภ์วันแรกอาจจะไม่มีน้ำนม เขาก็จะคิดและเชื่อว่าอย่างไรมันก็ไม่มี พอจิตใต้สำนึกสั่งว่าไม่มีก็ไม่ยอมให้ลูกดูดนม ก็จะไม่เกิดการกระตุ้นการหลั่งน้ำนม น้ำนมก็จะหายไป เราย้ำกับคนที่มาฝากครรภ์ทุกคนว่าขนาดของทรวงอก ขนาดของเต้านมไม่มีผลต่อปริมาณน้ำนม เราเคยเจอหญิง ที่หน้าอกแบนๆ แต่มีน้ำนมเลี้ยงลูกได้ถึงเกือบ 2 ปี" ศศิธร ระบุ

แสดงความคิดเห็น

กรุณารอสักครู่ ระบบกำลังประมวลผลอยู่ค่ะ
  • ขอเชิญร่วมลงนามถวายสัตย์ปฏิญาณฯ ทางออนไลน์ -
  • ชัวร์โควิดและวัคซีน -
  • คู่มือวัคซีนสู้โควิด ฉบับภาษาอังกฤษ -
  • คู่มือวัคซีนสู้โควิด ฉบับภาษาลาว -
  • คู่มือวัคซีนสู้โควิด ฉบับภาษาพม่า -
  • คู่มือวัคซีนสู้โควิด ฉบับภาษากัมพูชา -
  • ประกาศรายชื่อผู้ขึ้นทะเบียนเป็นผู้ตรวจสอบการใช้จ่ายโครงการ ประจำปี 2564 -
  • คู่มือ วัคซีนสู้โควิด (ฉบับประชาชน) -
  • คู่มือ การบริหารจัดการโครงการสร้างเสริมสุขภาพ -
  • ประกาศเตือนภัย -
  • เรื่องโควิด-19 รู้ให้ชัวร์! - เรื่องโควิด-19 รู้ให้ชัวร์!
  • หลักธรรมาภิบาลในการวางแผนการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2564 - หลักธรรมาภิบาลในการวางแผนการดำเนินงานประจำปีงบประมาณ พ.ศ.2564
  • บทบาทและการปรับการดำเนินงานของ สสส. ในภาวะวิกฤติโควิด-19 - บทบาทและการปรับการดำเนินงานของ สสส. ในภาวะวิกฤติโควิด-19
  • แจ้งการตรวจรับงานและเบิกจ่ายเงินในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคไวรัสโคโรนา 2019 - แจ้งการตรวจรับงานและเบิกจ่ายเงินในช่วงสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคไวรัสโคโรนา 2019
  • ประกาศรายชื่อกฎหมาย หน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบ และกำหนดเวลาแล้วเสร็จในการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย - ประกาศรายชื่อกฎหมาย หน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบ และกำหนดเวลาแล้วเสร็จในการประเมินผลสัมฤทธิ์ของกฎหมาย
  • ประกาศรายชื่อผู้ที่ได้รับการสรรหาเป็นผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ - ประกาศรายชื่อผู้ที่ได้รับการสรรหาเป็นผู้จัดการกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ
  • ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ - ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ

สุขใจปลายปากกา

+ ดูเพิ่มเติม

ป้ายคำ(Tag)

เสื้อผ้ามือสอง  ขัดแย้ง  รับน้องที่สร้างสรรค์  ภาคีเครือข่ายแผนงานสร้างเสริม คุณภาพชีวิตกำลังพลกองทัพไทย  เพิ่มความเชื่อมั่น  สสส. สร้างสุข สุขภาพ สุขภาวะ thaihealth รับสมัครงาน เจ้าหน้าที่สนับสนุนงานผู้บริหาร งานนวัตกรรม แผนงานสร้างเสริมสุขภาพ สาธารณสุขศาสตร์ project management  อับชื้น  ครอบครัวแสนสนุก  คณะทันตแพทยศาสตร์  ฮีโร่  เวลาเรียน  โคโรนาไวรัส  เวทีวิชาการเพศวิถีศึกษา  ศูนย์วิจัยเพื่อสร้างเสริมความปลอดภัยและป้องกันการ บาดเจ็บในเด็ก  ทำงานอย่างมีความสุข  ใต้ทางด่วน  บั้นปลายชีวิต  โมเดล ประตูสู่อาเซียน เมืองเรียนรู้ ประชาชน นักศึกษา  เกษตรอินทรีย์ี  อบต.  

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม
วันที่ประกาศ
หัวข้อเรื่อง

404 File Not Found.
Sorry, the page you requested
may have been move or delete.

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม