โรงเรียนพอเพียง…โรงเรียนวัดหนองนาดำพิทยา

| |
อ่าน : 2,079

ที่มา : เว็บไซต์โรงเรียนสุขภาวะชุมชน

ภาพประกอบจากเว็บไซต์โรงเรียนสุขภาวะชุมชน

โรงเรียนพอเพียง…โรงเรียนวัดหนองนาดำพิทยา thaihealth

เข้าสู่ถนนดอกรักอีกครั้ง เช้านี้ฟ้า เริ่มใสขึ้นบ้าง แต่ยังวางใจไม่ได้ คิดว่าอย่างไรฝนก็ตกแน่นอน รถวิ่งเข้าสู่โรงเรียนวัดหนองนาดำพิทยา  สถานทีร่มรืนน่าอยู่ น่าเรียนรู้

วิลาสินี บุญม่วง ครูสาระวิชาการงานพื้นฐานอาชีพและเทคโนโลยี ออกมาต้อนรับและพาผมไปที่ห้องประชุมซึ่งอยู่ชั้นหนึ่งติดกับโรงอาหารไม่นานนัก คณะครูทยอยกันเข้ามาจนครบองค์ประชุม ครูวิลาสินีแนะนำให้ผมรู้จักกับ บำรุง สุขประเสริฐ ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดหนองนาดำพิทยา

เขาบอกว่า ที่นี่เป็นโรงเรียนขยายโอกาส สอนตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาล 1-2 และ ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3 ปีการศึกษานี้มีนักเรียน 83 คน

ส่วนใหญ่มาจากบ้านหนองนาดำ ขณะที่บางส่วนมาจาก บ้านเนินยาว เพื่อเข้าเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น นอกจากนี้ยังมีนักเรียนจากตำบลหนองปล้อง อำเภอวังทรายพูน ซึ่งมีพื้นที่ติดกัน ผอ.บำรุงบอกกับผมอย่างตรงไปตรงมาว่า โรงเรียนตามหมู่บ้าน ถ้าการเรียนการสอน วัดกันที่บทเรียนในตำรา คงมิอาจสู้กับเด็กในเขตเมืองได้

ยิ่งฐานะทางบ้านของเด็กส่วนใหญ่ไม่ถือว่าดี บางคนอาจไม่ได้เรียนต่อ ผมเลยหยิบเอาสิ่งที่เรามีหรือเป็นอยู่มาสนับสนุนบ่มเพาะประสบการณ์ หล่อหลอมให้เขาช่วยเหลือตัวเองได้ เพื่อว่าวันหนึ่ง เขาอาจได้ใช้ประกอบอาชีพ ผอ.บำรุงกล่าว

ขณะที่ชาวบ้านส่วนใหญ่ไม่อยากให้ลูกหลานเป็นเกษตรกร ด้วยงานหนักและเหนื่อยผลตอบแทนไม่คุ้มค่า ผอ.บำรุงกลับมองว่าเกษตรกรรมคือโอกาส คือตัวตนที่แท้จริง ซึ่งไม่จำเป็นต้องหลบหรือเลี่ยง นั่นเป็นที่มาให้คณะทำงานช่วยกันขับเคลื่อนฐานการเรียนรู้

ภายในมาตั้งแต่ปี 2556 ตอนเริ่มนำร่องนั้น ผอ.บำรุงใช้ชั่วโมงกิจกรรมชุมนุมเป็นหลัก กระทั่งกระทรวงศึกษาธิการมีนโยบายลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้

โรงเรียนพอเพียง…โรงเรียนวัดหนองนาดำพิทยา thaihealth

เมื่อปี 2558 ทางโรงเรียนจึงประยุกต์ฐานการเรียนรู้มาลงในช่วงเวลานี้ คือตั้งแต่ 14.00 น.ของทุกวัน โดยนักเรียนต้องเวียนกันเข้าฐานการเรียนรู้ 9 ฐาน แต่ละฐานมีกลุ่มนักเรียนรับผิดชอบ เพื่อถ่ายทอดความรู้

ฐานที่ 1 สหกรณ์ร้านค้า

ฐานนี้ฝึกการทำบัญชีรายรับรายจ่าย คิดต้นทุน กำไร พูดง่ายๆ ว่าสอนให้ทำการค้าเป็นนอกจากสินค้าที่โรงเรียนนำมาขาย สหกรณ์ยังเปิดให้นักเรียนนำผลิตภัณฑ์ของตนเองมาจำหน่ายเป็นรายได้เสริมด้วย

“ปกติสหกรณ์ร้านค้าเปิดทุกวันตอนเที่ยง มีกลุ่มนักเรียนรับผิดชอบ จำหน่ายสินค้าตั้งแต่อุปกรณ์การเรียน ขนม อาหารว่าง ที่นี่เราให้นักเรียนซื้อหุ้น หุ้นละยี่สิบบาท คนละไม่เกินสองหุ้น เมื่อครบปีการศึกษาจะมีเงินปันผลให้ กระทั่งออกจากโรงเรียนแล้วก็คืนหุ้นกันไป เขาจะรู้จักเรื่องของธุรกิจไปในตัว” ครูวิลาสินีเสริม

ฐานที่ 2 สมุนไพร

ชุมชนแทบทุกที่ในประเทศไทยมี สมุนไพรอยู่มาก แต่คนหลงลืมไปทั้งที่มีประโยชน์ บางชนิดรักษาหรือบรรเทาโรคภัยได้ เช่น ว่านหางจระเข้ บรรเทาแผลพุพองหญ้าหนวดแมว รักษานิ่ว รางจืด มีสรรพคุณล้างพิษ ถอนพิษได้ ถือเป็นองค์ความรู้ทั้งสิ้นโดยนักเรียนที่เป็นวิทยากรประจำฐานจะถ่ายทอดความรู้เหล่านี้ ตลอดจนสอนวิธีการปลูก การดูแล ขณะที่การจัดหาสมุนไพรส่วนใหญ่ได้รับความร่วมมือจากเครือข่ายผู้ปกครอง

ฐานที่ 3 การทำปุ๋ยหมัก

เป็นเรื่องสำคัญ เพราะดินแถบนี้เป็นดินเหนียวไม่เหมาะกับการเพาะปลูก จึงต้องนำฟาง  แกลบ และขี้วัว มาทำปุ๋ยหมัก เพื่อใส่ดิน เตรียมปลูกพืช ค่อยเป็นค่อยไปจนสภาพดินดีขึ้นนอกจากทำใช้เองแล้ว ยังแบ่งส่วนหนึ่งใส่ถุงไว้ขายครูและผู้ปกครองที่สนใจ ในราคาถุงละ 10 บาทด้วย

ฐานที่ 4 การเลี้ยงกบในวงปูน

เพื่อให้เด็กรู้จักวงจรชีวิตของกบ ตั้งแต่เป็นลูกอ๊อดกระทั่ง เจริญเติบโตเต็มที่ โดยนักเรียนต้องคอยสังเกตและคัดแยก กันไม่ให้แม่กบกินลูกอ๊อดเมื่อเพาะกบได้จำวนมากพอ จึงขายให้แก่ สหกรณ์ร้านค้า ก่อนจำหน่ายให้โครงการอาหารกลางวันต่อไป

“ที่ต้องซับซ้อนแบบนี้ เพราะอยากให้เด็กเรียนรู้การทำธุรกิจ ฐานนี้ยังช่วยให้โรงเรียนประหยัดค่าใช้จ่าย ด้วยใช้เงินซื้อพันธุ์กบแค่ครั้งเดียวแล้วมาขยายพันธุ์เอง ส่วนช่วงปิดเทอมอาศัยนักการภารโรงช่วยดูแลแทน ซึ่งไม่ได้สร้างภาระมากมายนัก เนื่องจากเป็นหน้าร้อนกบอยู่ในภาวะจำศีล

ฐานที่ 5 การเลี้ยงปลาดุกในบ่อปูน

เดิมโรงเรียนมีโครงการเลี้ยงปลาในกระชัง แต่ ฤดูแล้งน้ำแห้งจัด เลยหันมาทำบ่อปูน ขนาดกว้าง 2 เมตร ยาว 4 เมตรจำนวน 1 บ่อ และขนาดกว้าง 3 เมตร ยาว 6 เมตร อีก 1 บ่อ แล้วซื้อพันธุ์ปลาดุกมาเลี้ยง รุ่นหนึ่งใช้เวลาประมาณ 3-4 เดือน จึงนำไปขายให้สหกรณ์ร้านค้า เพื่อจำหน่ายต่อให้ โครงการอาหารกลางวัน และนำเงินที่ได้ไปหมุนเวียนซื้อพันธุ์ปลารุ่นใหม่

ฐานที่ 6 การปลูกพืชผักสวนครัว

ซึ่งถือเป็นพื้นฐานของชีวิต ลงทุนน้อย และมั่นใจ ได้ว่าสะอาดปลอดภัยกว่าไปซื้อกิน โดยแปลงของเด็กๆ ที่นี่ มีทั้งโหระพา ตะไคร้ กะเพรา ข่า พริกขี้หนู มะกรูด มะนาว ผักบุ้ง และผัก ตามฤดูกาล เมื่อได้ผลผลิตก็จัดการรูปแบบเดิม คือจำหน่ายให้สหกรณ์ร้านค้าเพื่อ ขายต่อให้โครงการอาหารกลางวัน

ฐานที่ 7 เรือนเพาะชำ

ขยายความ ว่า ฐานนี้ว่าด้วยเรื่องเทคนิคการขยายพันธุ์พืช เริ่มจากง่ายไปยาก ตั้งแต่การเพาะด้วยเมล็ดพันธุ์ ปักชำ ตอนกิ่ง ไปจนถึงเรียนรู้การอนุบาลต้นกล้า กระทั่งสามารถเพาะลงแปลงได้

ฐานที่ 8 การปลูกพืชไร้ดิน

ถือเป็นฐานเรียนรู้เพิ่มเติมจาก 7 ฐานเก่า เล็งเห็นว่า เทคนิคการปลูกพืชไฮโดรโปนิกส์เป็นเทคโนโลยีเกษตรที่น่าสนใจ แต่ทำได้แค่ครั้งเดียว เพราะต้องใช้เงินทุนซื้อสารละลายที่เป็นอาหารของพืช ภายหลังจึงเปลี่ยนมาสอนการปลูกพืชในพื้นที่จำกัด เช่น ขวด พลาสติก ถุงท่อพีวีซีและยางรถยนต์

ฐานที่ 9 ธนาคารขยะ

เป็นอีกหนึ่งฐาน เรียนรู้ใหม่ ซึ่งได้แนวคิดมาจากสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพิจิตร ที่อยากให้โรงเรียน มีธนาคารขยะ เริ่มต้นให้นักเรียนนำขยะมา ขายที่ธนาคารขยะของโรงเรียนซึ่งเปิดรับซื้อทุกเช้าวันพุธและเช้าวันศุกร์ โดยมีกลุ่มนักเรียนและครูช่วยกันชั่งน้ำหนักขยะ และลงบัญชีในสมุดเงินฝากของแต่ละคน

เมื่อได้ขยะมากพอ ก็นำไปขาย แล้วจ่ายเงินคืนให้นักเรียน ขณะที่ในชั่วโมงลดเวลาเรียน เน้นให้ความรู้เรื่องการคัดแยกขยะ ตลอดจน การประดิษฐ์ การแปรรูป เพื่อเพิ่มมูลค่าขยะตอนนี้ทุกกลุ่มพร้อมอยู่ที่ฐานแล้ว

ครูวิลาสินีที่เดินมาด้วยกันช่วยเสริมว่านักเรียนจะลงฐานร่วมกันทุกสัปดาห์ด้วย “แต่เด็กที่ประจำกลุ่ม เขาต้องดูแลรับผิดชอบงานของตัวเองอยู่แล้ว ในแต่ละวันเขารู้ว่าต้องทำอะไรบ้าง” ครูวิลาสินีกล่าว

ฐานการเรียนรู้ได้ ต้องเริ่มจากสร้างความตระหนักในกลุ่มครูและผู้ปกครอง ทุกฐานเชื่อมโยงกับสาระการเรียนรู้ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน และยังเป็นเรื่องที่เด็กๆ อาจได้ใช้ต่อยอดในชีวิตประจำวันได้อย่างพอเพียง

แสดงความคิดเห็น

กรุณารอสักครู่ ระบบกำลังประมวลผลอยู่ค่ะ

สุขใจปลายปากกา

+ ดูเพิ่มเติม

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม
วันที่ประกาศ
หัวข้อเรื่อง

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม

ป้ายคำ(Tag)

มาตรฐานสากล  ไข้ไทฟอยด์  คิดมาก  กร้าวร้าว  รักษ์สิ่งแวดล้อม  ยาฉีดหน้าขาว  ออแกนิก  อับอาย  ดัชนีมวลกาย  อาหารรสเค็ม  รบกวนตอนนอน  ตลาดนัดความสุข  กระตุ้นสมอง  หลู้  ลิ้มรส  ต้องรอด ชุมชนร่วมใจฝ่าวิกฤติความมั่นคงทางอาหาร  ต้นหนาว  สสส. สร้างสุข สุขภาพ สุขภาวะ thaihealth สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สช. รับสมัครงาน ตำแหน่งผู้ชำนาญการด้านการพัฒนานโยบายสาธารณะ คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ คสช. สานพลัง สร้างสุขภาวะ  สสส. สร้างสุข สุขภาพ สุขภาวะ thaihealth การประชุมนานาชาติด้านการสร้างเสริมสุขภาพ ครั้งที่ 21 บทคัดย่อ IUHPE2013 abstract การประชุมเชิงปฏิบัติการ การลงทุนที่ดีที่สุดเพื่อสุขภาพ best investments for health  นงเยาว์ โกสีนาม