ผ้าไหมลายลูกแก้วของดีชาวศรีสะเกษ

| |
อ่าน : 13,266

          ในยุคที่เด็กๆ สนใจแฟชั่นตาม catwalk มาก กว่านุ่งผ้าทอพื้นบ้าน แต่ยังมีเยาวชนกลุ่มหนึ่งเห็นความสำคัญของการแต่งกายพื้นบ้านที่สืบทอดกันมายาวนานหลายชั่วอายุคน มาถึงรุ่นตน เห็นรุ่นแม่เลิกทอผ้า แต่กลับไปซื้อผ้าจากย่านอื่นมาใช้ เกิดคำถามในใจ "ทำไมบ้านเราไม่ทอผ้าใช้เอง"

ผ้าไหมลายลูกแก้วของดีชาวศรีสะเกษ thaihealth

          จากคำถามข้างต้น จึงเป็นที่มาและแรงบันดาลใจให้เด็กๆ ราว 50 คนในชุมชนบ้านขี้นาค ชุมชนชาวกูยของตำบลตูม อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ รวมตัวกันเรียนรู้และอนุรักษ์ภูมิปัญญา "การทอผ้าไหมลายลูกแก้ว" ของชาวกูย ซึ่งนับวันจะหายาก และจำกัดวงผู้รู้เฉพาะคนเฒ่าคนแก่ที่มีเหลืออยู่เพียง 5 คนสุดท้ายในชุมชน หนึ่งในนั้นเพิ่งวางมือจากฟืมทอผ้า เพราะสังขารที่ร่วงโรย

          ยายสำเนียง นาคนวล วัย 52 ปี 1 ใน 4 ครูภูมิปัญญาที่เรากล่าวถึง เล่าว่า ผ้าไหมลายลูกแก้วเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่อยู่คู่ชุมชนบ้านขี้นาคมานานร่วมร้อยปี แต่เดิมชาวกูยทั้งหญิงชายจะสวมใส่เสื้อผ้าที่ตัดจากผ้าไหมลายลูกแก้วย้อมสีดำจากมะเกลือ เพื่อร่วมงานบุญและงานเทศกาลต่างๆ ผู้เฒ่าผู้แก่หลายรายก็สวมใส่ผ้าไหมลายลูกแก้วเป็นปกติในชีวิตประจำวัน ผ้าไหมลายลูกแก้วจึงอยู่ในวิถีชีวิตของคนบ้านขี้นาค และเป็นความภาคภูมิใจของผู้สวมใส่

          แต่ด้วยความที่ผ้าไหมลายลูกแก้วทอยาก และต้องใช้เวลาในการทอ ระยะหลังชาวชุมชนจึงหันไปสวมใส่เสื้อผ้าสำเร็จรูป เพราะซื้อหาง่าย ราคาถูก ไม่ต้องทอเอง หรือไม่ก็ซื้อผ้าไหมลายลูกแก้วจากหมู่บ้านอื่นมาตัดเย็บเสื้อผ้า ทำให้ภูมิปัญญาการทอผ้าไหมลายลูกแก้วในชุมชนเลือนรางลง

          "เมื่อก่อนที่บ้านขี้นาค แต่ละบ้านจะทอผ้าไหมลายลูกแก้วไว้ใช้เอง แม่จะทอเผื่อไว้ให้ลูกสาวออกเรือน ไม่มีใครทอขายเพราะทอยาก และมีราคาแพง ผืนหนึ่งไม่ต่ำกว่า 1,500 บาท เวลามีงานชุมชน ส่วนมากก็จะเป็นผู้ใหญ่ที่มีชุดผ้าไหมลายลูกแก้วอยู่แล้วที่ใส่มาร่วมงาน ส่วนเด็กๆ อย่างพวกเราได้เห็นมาตั้งแต่เล็กก็อยากใส่ แต่ไม่มีเป็นของตัวเอง เวลามีงานก็ต้องยืมของพ่อแม่มาใส่" น้องนุ่น ด.ญ.นิภาดา บุญท่วม หนึ่งในแกนนำเยาวชน สะท้อน

          การทำงานของเด็กๆ เริ่มจากการสืบค้นข้อมูลผ้าไหมลายลูกแก้วในด้านต่างๆ เพื่อทำความรู้จักผ้าไหมลายลูกแก้วมากขึ้น ล่าสุดเด็กๆ ได้ข้อมูลที่ต้องการเป็นที่เรียบร้อยแล้ว และได้เรียบเรียงเป็นเอกสารถ่ายทอดภูมิปัญญาการทอผ้าไหมลายลูกแก้วของชาวกูย เพื่อมอบคืนแก่ชุมชน ตลอดจนให้ผู้สนใจได้เข้ามาเรียนรู้ ส่วนหนึ่งผ่านการจัดนิทรรศการความรู้ในชุมชน แกนนำและเด็กๆ บางคนยังได้หัดทอผ้าไหมลายลูกแก้วด้วยตัวเองโดยมีครูภูมิปัญญาคอยดูแล แม้จะไม่ทะมัดทะแมงคล่องแคล่วเหมือนคนรุ่นเก่า แต่เชื่อว่าด้วยความตั้งใจจริงนี้ ในระยะเวลาเพียงไม่นาน พวกเขาก็จะมีความชำนาญมากขึ้น และเด็กที่ทอผ้าไหมลายลูกแก้วเป็นในชุมชนบ้านขี้นาคก็จะมีมากขึ้นตามไปด้วย

          การทำกิจกรรมนี้จึงทำให้เด็กๆ ได้เรียนรู้หลายอย่าง น้องนุ่นสะท้อนว่า รู้สึกดีใจและทำให้ตัวเองได้รู้จักผ้าไหมลายลูกแก้วมากขึ้น จากหลายๆ เรื่องที่ไม่เคยรู้มาก่อน ทั้งประวัติความเป็นมา การทำแผนที่เดินดินสำรวจครูภูมิปัญญาว่าอยู่ที่ไหน มีใครบ้าง ใช้วัสดุอุปกรณ์อะไร การย้อมผ้าด้วยมะเกลือต้องทำอย่างไร ต้องย้อมในฤดูกาลไหน รวมถึงการสวมใส่ในโอกาสต่างๆ มีอะไรบ้าง โดยได้ความภาคภูมิใจเป็นผลตอบแทน

          ส่วนแกนนำอีกคน น้องพิมพ์ น.ส.พิมพ์จันทร์ ชอบชื่น เสริมว่า นอกเหนือจากความภาคภูมิใจ การมาทำกิจกรรมตรงนี้ยังทำให้ตัวเองใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์ ไม่เอาแต่เล่นโซเชียลมีเดีย และได้ฝึกฝนทักษะการทำงานหลายอย่าง เช่น การวางแผน การแบ่งหน้าที่ การสืบค้นข้อมูล การเปิดใจรับฟังคนอื่น และการทำงานร่วมกันด้วยความสามัคคี ที่สำคัญได้เปลี่ยนตัวเองให้เป็นคนที่เห็นความสำคัญของส่วนรวมมากขึ้น คือไม่สนใจแต่งานของตัวเอง ซึ่งจะทำให้งานของทีมไม่ประสบผลสำเร็จ

          การลุกขึ้นมาเรียนรู้และอนุรักษ์ภูมิปัญญาการทอผ้าไหมลายลูกแก้วของชาวกูยของเด็กๆ บ้านขี้นาค จึงเป็นตัวอย่างเยาวชนไทยที่มีสำนึกรักษ์บ้านเกิด ลุกขึ้นมาสืบสานวัฒนธรรมท้องถิ่นไม่ให้สูญหาย โดยเป็น 1 ใน 11 โครงการเยาวชน ภายใต้โครงการพัฒนาเยาวชนพลเมืองดีศรีสะเกษ ดำเนินการโดยศูนย์ประสานงานการวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดศรีสะเกษ ในการสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) และมูลนิธิสยามกัมมาจล ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) วัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเยาวชนคนรุ่นใหม่ภายในจังหวัดศรีสะเกษให้มีสำนึกของความเป็นพลเมือง (Active Citizen) ร่วมดูแลและสร้างสรรค์ท้องถิ่นของตนให้น่าอยู่

 

 

          ที่มา: หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

          ภาพประกอบจากอินเทอร์เน็ต

แสดงความคิดเห็น

กรุณารอสักครู่ ระบบกำลังประมวลผลอยู่ค่ะ
  • ชีวิตดีเริ่มที่เรา -
  • โครงการประกวดนวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ ครั้งที่ 2 -
  • รายการทีวีออนไลน์ รอลูกเลิกเรียน -
  • หลักธรรมาภิบาลในการวางแผนดำเนินการประจำปีงบประมาณ 2563 ของ สสส. -
  • 5 คู่มือการดูแลผู้สูงวัย -
  • ระบบบันทึกรายรับ-รายจ่ายสำหรับ ภาคี สสส. -
  • เขตสุขภาพเพื่อประชาชน -
  • ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ - ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ
  • รายงานผลการดำเนินงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) - รายงานผลการดำเนินงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
  • จิตอาสาพลังแผ่นดิน -
  • พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2560 -

สุขใจปลายปากกา

+ ดูเพิ่มเติม

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม