เปิดลานชุมชน"ข่วงกำกึ๊ด"เพิ่มคุณภาพชีวิตให้ครอบครัว

โดย
| |
อ่าน : 1,463

สร้างวิถีทางเลือกด้านสุขภาพ  เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน

 

          เมืองน่านยังเป็นจังหวัดเล็กๆ  ที่มีภาพของความเก่าแก่  น่าอยู่อาศัย  และเป็นเมืองที่ยังรักษาวัฒนธรรมอันเป็นเอกลักษณ์สำคัญของตนเองไว้ได้

 

          ชื่อเสียง  ความงาม  และความน่าอยู่นั้น  มิได้แพ้เมืองปายที่แม่ฮ่องสอนเลยสักนิด  เพียงแต่ในปัจจุบันผู้คนยังมิได้พากันถั่งโถมลงไปมากมายเท่าเมืองปาย

 

          กระนั้นก็ดี  เมืองน่านก็หลีกไม่พ้นวิถีวัฒนธรรมแห่งการบริโภคแบบใหม่  ซึ่งส่งผลต่อชีวิต  ความเป็นอยู่ของคนท้องถิ่นตั้งแต่เด็กถึงผู้ใหญ่

 

          ทั้งนี้  จากการเก็บข้อมูลสถิติการเสียชีวิตของประชากรใน  ต.ส้าน  อ.เวียงสา  จ.น่าน  โดยสถานีอนามัยตำบลส้าน  พบว่า  มะเร็งตับ  เป็นโรคอันดับ  1 ที่คร่าชีวิตประชากรมากที่สุด โดยชาวบ้านส้านกว่าร้อยละ 30 มีสารพิษตกค้างอยู่ในร่างกาย ซึ่งเป็นผลจากการใช้สารเคมีในภาคการเกษตร ปัญหาที่เกิดขึ้นตามมาจากสารเคมีก็คือ สภาพสิ่งแวดล้อมในชุมชนก็ยิ่งเสื่อมโทรมลงไปทุกวัน

 

          ประชาชนส่วนใหญ่ในพื้นที่ตำบลส้าน  และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง  ต่างตระหนักถึงปัญหาที่เกิดขึ้น  องค์การบริหารส่วนตำบลส้าน  จึงได้ร่วมกับ  สำนักงานเกษตรอำเภอเวียงสา  สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเวียงสา  และ  สถานีอนามัยตำบลส้าน  จัดทำโครงการ  "ข่วงกำกึ๊ด"  วิถีทางเลือกด้านสุขภาพ  เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน  ขึ้นมาเพื่อเปิดโอกาสให้คนในชุมชนได้ร่วมกันคิดแก้ไขปัญหา  ผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน  เพื่อพัฒนาชุมชนให้มีความน่าอยู่  เป็นสังคมที่มี

 

          จิตใจดีงามมีความเอื้ออาทร  ซึ่งจะส่งผลให้มีสุขภาพกายและใจที่ดี  โดยได้รับการสนับสนุนจาก  สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ  (สสส.)

 

          นายประยูร  อินต๊ะวิชัย  นายกองค์การบริหารส่วนตำบลนาส้าน  ประธานโครงการข่วงกำกึ๊ดฯ  เปิดเผยว่า  ตำบลส้านมีประชากรอยู่  370  ครัวเรือน  มีอาชีพทำการเกษตรปลูกพืชเศรษฐกิจอย่าง  ข้าว,  ถั่วเหลือง,  ข้าวโพด  และรับปลูกเมล็ดพันธุ์พืช  โดยอาศัยน้ำจากลำห้วยร่องเป้ามาใช้ในภาคการเกษตร  และใช้อุปโภคและบริโภคในครัวเรือน  ซึ่งจากการเฝ้าสังเกตความเปลี่ยนแปลงในชุมชนพบว่า  ปัญหาต่างๆ  ที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิต  สภาพเศรษฐกิจและสังคมของคนในชุมชนเกิดขึ้นตั้งปี  2539  และทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ  ทั้งปัญหาแหล่งน้ำขาดแคลน  สารเคมีปนเปื้อนในดินและน้ำ  ความเสื่อมโทรมของทรัพยากร  บรรดาพืชผัก  ปลาเล็กปลาน้อยในลำห้วยก็เริ่มหายไป  ชาวบ้านเริ่มดำเนินชีวิตอย่างยากลำบากขึ้นเรื่อยๆ

 

          เมื่อความยากลำบากทวีความรุนแรง  ชาวบ้านจึงเริ่มตื่นตัวที่จะค้นหาต้นตอของปัญหา  เริ่มจากการจับกลุ่มวิพากษ์วิจารณ์กันในวงเล็กๆ  เริ่มขยายขึ้นเป็นวงใหญ่  ทาง  อบต.จึงได้จัดเวทีการประชุมประชาคมหมู่บ้านขึ้นอย่างเป็นทางการขึ้นในปี  2549 เพื่อให้เปิดโอกาสให้สมาชิกในชุมชนได้ร่วมเล่า และรับฟังปัญหาในทุกแง่มุมของสมาชิกแต่ละคน

 

          "ปัญหาที่คนในชุมชนรู้สึกว่าเป็นปัญหาที่ต้องได้รับการแก้ไขเป็นอันดับแรก  คือการประสบปัญหาขาดแคลนน้ำเพื่อทำการเกษตร  ทำให้ได้ผลผลิตน้อย  รายได้ของครอบครัวไม่เพียงพอต่อรายจ่าย  เมื่อทุกคนเกิดความตระหนักและเข้าใจในปัญหาแล้ว  ก็เป็นเรื่องง่ายที่จะเริ่มระดมความคิดหาวิธีทางแก้ไข  ซึ่งจะทำให้การแก้ไขปัญหาดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง  และประสบความสำเร็จ  โดยทาง  อบต.ได้เปลี่ยนชื่อเรียกเวทีการประชุมประชาคมหมู่บ้าน  เป็น  "ข่วงกำกึ๊ด"  ซึ่งคำว่า  "ข่วง"  เป็นภาษาเหนือ  แปลว่า  ลาน  ส่วนคำว่า  "กำกึ๊ด"  แปลว่า  ความคิด  เมื่อรวมกันจึงหมายถึง  ลานความคิด  ที่เป็นศูนย์รวมความฝันร่วมกันของคนหลากหลายความคิด  ที่อยากให้เกิดเป็นสังคมที่ดีงาม  ซึ่งจะทำให้สมาชิกในชุมชนรู้สึกว่า  ปัญหาที่เกิดขึ้นไม่ว่า

 

          จะแง่มุมใดก็ตาม  ก็คือปัญหาของตัวเอง  ที่จะต้องมีส่วนร่วมแก้ไข  โดยไม่เกี่ยงว่าเป็นปัญหาของใคร"  นายประยูรกล่าว

 

          ลานข่วงกำกึ๊ดของชุมชน  ตั้งอยู่ใน  "วัดนาส้าน"  ซึ่งเป็นสถานที่ที่ชาวบ้านมักจะมาทำกิจกรรมร่วมกัน  โดยเฉพาะประเพณีงานบุญงานกุศลต่างๆ  อีกทั้งเยาวชนมักมารวมตัวกันเล่นกีฬาที่ลานวัดทุกเย็น  ซึ่งผู้ที่เกี่ยวข้องจากสำนักงานเกษตรอำเภอเวียงสา  สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเวียงสา  และสถานีอนามัยตำบลส้าน  จะนัดหมายชาวบ้านมาร่วมกันนำเสนอปัญหาและแนวทางแก้ไข  รวมทั้งติดตามความคืบหน้าการดำเนินเป็นประจำทุกเดือน

 

          นางสาวบุศราภรณ์  สมบัติปัน  เจ้าหน้าที่นโบยายและแผน  อบต.ส้าน  เลขานุการโครงการข่วงกำกึ๊ดฯ  เปิดเผยว่า  ปัญหาหลักที่ชุมชนให้ความสนใจคือ  การขาดแคลนแหล่งน้ำสำหรับภาคการเกษตร  ซึ่งมีการร่วมกันคิดหาวิธีแก้ไข  และได้คำตอบที่เกิดจากประชามติคือ  ต้องทำให้ลำห้วยร่องเป้าซึ่งเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติในชุมชน  ซึ่งแห้งขอดทุกฤดูแล้ง  ให้สามารถเก็บกักน้ำฝนได้  จึงเกิดแนวคิดการสร้างฝายชะลอน้ำในลำห้วยร่องเป้า

 

          "ชาวบ้านได้ช่วยกันออกแบบฝายชะลอน้ำแบบลองผิดลองถูกด้วยตนเองมาหลายรูปแบบ  ซึ่งได้บทสรุปจากการเรียนรู้ว่า  ควรใช้วัสดุที่คงทนถาวร  จะได้ไม่เสียงบประมาณในการทำฝายบ่อยๆ  โดยมีการสร้างฝายคอนกรีตแบบขุดลึกลงลำห้วย  กันการกัดเซาะของน้ำจำนวน  12  ลูก  ซึ่งผลปรากฏว่าสามารถเก็บกักน้ำไว้ใช้ได้ตลอดทุกฤดู  ชาวบ้านสามารถเลี้ยงปลาในกระชังได้  บริเวณสองฝั่งลำห้วยสามารถปลูกพืชผักนานาชนิดได้เป็นอย่างดี  เพราะไม่ขาดแคลนน้ำ  ชาวบ้านก็เกิดความภูมิใจในสิ่งที่ตัวเองได้มีส่วนร่วมคิดร่วมทำ  และร่วมทำให้ความอุดมสมบูรณ์ของสภาพแวดล้อมในชุมชนกลับคืนมา"  นางสาวบุศราภรณ์กล่าว

 

          ด้านนางมาลี  นันทะเสน  อายุ  70  ปี  เกษตรกรอาวุโสของ  ต.ส้าน  เปิดเผยว่า  กว่า  10  ปีที่ชาว  ต.ส้าน  ต้องประสบปัญหาความแห้งแล้งในพื้นที่  ทำให้การทำมาหากินยากลำบาก  จะปลูกอะไรก็ต้องพึ่งพาสารเคมีเพื่อให้ได้ผลผลิตเยอะๆ  แม้จะได้เงินเพิ่ม  แต่สุขภาพกลับเสื่อมโทรมลง

 

          "เมื่อมีมติชุมชนให้ช่วยกันสร้างฝาย  ปลูกผัก  เลี้ยงปลาในห้วยร่องเป้า  รวมถึงเปลี่ยนมาทำเกษตรแบบชีวภาพ  แม้ผลผลิตทางการเกษตรจะยังไม่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน  แต่ทุกวันนี้ทุกคนในชุมชนต่างก็กินอิ่มนอนหลับ  สุขภาพแข็งแรง  มีเงินส่งลูกหลานเรียนได้ตามที่ตั้งใจ  เพราะธรรมชาติที่ทุกคนได้ช่วยกันฟื้นฟูขึ้นมา  ได้กลายเป็นฐานทรัพยากรอาหารให้แก่ทุกคนในชุมชนได้อย่างเป็นดี"  ป้า...กล่าวด้วยความภูมิใจ

 

          เมื่อแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์แล้ว  มติของชาวบ้านจากเวที  "ข่วงกำกึ๊ด"  ที่ดำเนินงานต่อไปคือ  การสร้างความรู้  ความเข้าใจ  และกระตุ้นให้เกิดการทำเกษตรกรรมแบบพึ่งพาธรรมชาติ  โดยลดการสารเคมี  ซึ่งจะสามารถลดต้นทุนการผลิตในภาคการเกษตรได้อีกทางหนึ่ง  รวมถึงรณรงค์ให้มีการปลูกพืชผักสวนครัวปลอดสารพิษไว้บริโภคในครัวเรือน  และจำหน่ายแก่คนทั้งในและนอกชุมชนได้  ซึ่งเป็นการสร้างอาชีพแบบพึ่งพาตนเอง  อันจะทำให้ชาวบ้านสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้นได้  โดยไม่ทำลายทรัพยากรธรรมชาติอันเป็นต้นทุนของชีวิตอีกต่อไป

 

 

 

 

 

 

ที่มา : หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์

 

 

update 19-01-52

 

โพล

คุณคิดอย่างไรกับการนำเสนอข่าว/บทความนี้

ชอบ
ไม่ชอบ
เห็นด้วย 0 คน
0 %
ไม่เห็นด้วย 0 คน
0 %

แสดงความคิดเห็น

กรุณารอสักครู่ ระบบกำลังประมวลผลอยู่ค่ะ
  • โครงการประกวดนวัตกรรมสร้างเสริมสุขภาพ ครั้งที่ 2 -
  • รายการทีวีออนไลน์ รอลูกเลิกเรียน -
  • หลักธรรมาภิบาลในการวางแผนดำเนินการประจำปีงบประมาณ 2563 ของ สสส. -
  • 5 คู่มือการดูแลผู้สูงวัย -
  • ระบบบันทึกรายรับ-รายจ่ายสำหรับ ภาคี สสส. -
  • เขตสุขภาพเพื่อประชาชน -
  • ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ - ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ
  • รายงานผลการดำเนินงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) - รายงานผลการดำเนินงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
  • จิตอาสาพลังแผ่นดิน -
  • พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2560 -

สุขใจปลายปากกา

+ ดูเพิ่มเติม

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม
วันที่ประกาศ
หัวข้อเรื่อง

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม