ผู้หญิงแกร่งกับความหวังการสร้างความเข้าใจสุขภาวะทางเพศที่ถูกต้องในสังคม

           “สุขภาวะทางเพศ” หากเอ่ยถึงคำนี้ออกมาหลายคนอาจยังไม่เข้าใจความหมายที่แท้จริงว่าคืออะไร ถ้าเกิดข้อสงสัยเหล่านี้ แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ จะเป็นหน่วยงานหนึ่งที่ช่วยไขข้อสงสัยต่างๆให้กับคุณได้

           ซึ่งข้อสงสัยนี้จะถูกเปิดเผยโดยแม่ทัพใหญ่ของแผนงาน นั่นคือ นางสาวณัฐยา บุญภักดี หรือพี่ผึ้ง ผู้จัดการแผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ สาวสวยที่มาพร้อมกับความแข็งแกร่ง นั่นเอง

          แต่ก่อนที่เราจะมารู้ความหมายของ คำว่า “สุขภาวะทางเพศ” เรามาทำความรู้จักกับ แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศ กันก่อนดีกว่าว่ามีที่มาที่ไปอย่างไร? และที่สำคัญได้มาทำงานร่วมกับ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สสส. ได้อย่างไร?

           เรื่องนี้ต้องเท้าความไปเมื่อ 3 ปีที่แล้ว เมื่อ สสส. มีโจทย์ออกมาเพื่อต้องการแก้ไขและลดปัญหาเรื่องเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย เพราะมีรายงานจากกระทรวงสาธารณะสุขว่า ปัญหาเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัยเป็นปัจจัยเสี่ยงอันดับหนึ่งที่ทำให้คนไทยเสียสุขภาวะที่ดีไป นั้นก็คือ ป่วย เจ็บ ตาย โดยไม่จำเป็น และแล้ว มูลนิธิสร้างความเข้าใจเรื่องสุขภาพผู้หญิงและ สสส. จึงร่วมมือกันคลอด แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศขึ้น แก้ไขปัญหา มุมมองเรื่องเพศของสังคมทั้งระบบไม่ใช่แค่ว่ารณรงค์แค่เรื่องการใช้ถุงยางอนามัย แต่เราต้องสร้างความเสมอภาคทางเพศให้เกิดขึ้นกับคนทุกเพศให้หันมาดูแลตัวเองอย่างจริงจัง

 :ที่ผ่านมารู้สึกอย่างไร? เมื่อได้ทำงานร่วมกับ สสส.

 :แผนงานสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศดีใจที่เราได้เป็นส่วนหนึ่งที่ได้ก้าวเดินไปกับ สสส. เพื่อช่วยเสริมสร้างให้คนในสังคมมีสุขภาวะที่ดี ภูมิใจที่ได้เข้ามาเรียนรู้การทำงานร่วมกับ สสส. เพราะการทำงานที่มีกลไลของสสส. ทำให้เราเข้าใจมุมมอง และพบช่องว่างในการทำงานที่ดี สิ่งสำคัญที่สุด การทำงานร่วมกับสสส.นั้นไม่มีการครอบงำในเรื่องของการทำงานแต่อย่างใด แต่สสส.จะเข้ามาช่วยให้การทำงานของเราราบรื่นขึ้น

 :เรื่องราวที่ประทับใจที่สุด ตั้งแต่ได้ทำงานร่วมกับ สสส. คืออะไร

 :ประการแรกเลยคือทีมงาน สสส. มีความกระตือรือร้นเป็นอย่างมากในการทำงาน

ประการที่สอง ประทับใจในแนวคิดของ สสส. ที่ว่า “การทำงานต้องมาพร้อมกับการถอดบทเรียน” ไม่ใช่เพียงแค่ว่าเป็นการทำงานให้จบๆไป คำพูดที่ว่า “ทำงานจะประสบความสำเร็จหรือไม่ประสบความสำเร็จก็ไม่เป็นไรแต่ให้มองให้ออกว่าสิ่งเหล่านั้นเกิดจากอะไร” ทำให้รู้สึกว่าสิ่งนี้แหละที่ทำให้ภาคีเรียนรู้และเติบโตไปด้วยกันกับสสส.อย่างแท้จริง และประการที่สาม สสส.สามารถปรับตัวเป็นองค์กรเรียนรู้โดยที่ไม่มุ่งเน้นให้ภาคีต้องประสบความสำเร็จแต่ขอให้ทำด้วยใจที่แน่วแน่และจริงจัง สิ่งนี้แหละทำให้ได้ใจภาคีอย่างพวกเราไปเต็มๆ

 :สุขภาวะทางเพศที่กล่าวๆถึงนั้น หมายความว่าอย่างไร และ คนเราต้องทำอย่างไร?? จึงจะตอบโจทก์ที่ว่า “มีสุขภาวะทางเพศแล้ว”

 :“สุขภาวะทางเพศ” ก็หมายถึงความเชื่อมโยงซึ่งกันและกันของแนวคิดเพศภาวะ เพศวิถี และสิทธิ ซึ่งก็หมายความว่า การสร้างเสริมสุขภาวะทางเพศต้องคำนึงถึงความหลากหลายของวิถีทางเพศของคนในสังคม ว่าคนในสังคมนั้นได้รับอิทธิพลความเชื่อไม่ว่าจะเป็นคุณค่าในเรื่องของภาวะความเป็นหญิงและชาย ต้องคำนึงว่าความแตกต่างหลากหลายเหล่านี้ไม่ใช่สิ่งผิดปกติ และเป็นสิ่งที่สามารถแปรเปลี่ยนตามกาลเวลาและประสบการณ์ในชีวิต

และต้องคำนึงว่า “เพศ” เป็นองค์ประกอบพื้นฐานของการใช้ชีวิต การเคารพสิทธิทางเพศของตนเองและผู้อื่นเป็นส่วนหนึ่งของการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และเป็นความจำเป็นสำหรับคนทุกเพศทุกวัยที่จะทำให้สามารถใช้ชีวิตอย่างมีความสุขและมีสุขภาพดี เท่านี้เองคนๆนั้นก็จะใช้ชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุขบนพื้นฐานของสุขภาวะทางเพศ

 :เคล็ดลับในการทำงานในฐานะเป็นแม่ทัพของการขับเคลื่อนเรื่องสุขภาวะทางเพศคืออะไร?

 :สำหรับตัวพี่เพียงแค่ “คิดบวกตลอดเวลา ทำงานให้สนุก เปิดใจให้กว้างเรียนรู้ทุกสิ่งทุกอย่างทั้งที่ถูกและผิด พูดคุยกับทุกคน” เท่านั้นเอง เพราะพี่เชื่อว่าการที่เราทำงานกับคนหมู่มากหากไม่เปิดใจยอมรับในสิ่งต่างๆ ที่คนรอบข้างชี้แจง งานนั้นๆ ย่อมไม่เกิดผลสำเร็จแน่นอนแต่เพียงแค่เราเปิดใจอะไรทุกอย่างมันก็ง่ายขึ้นและทำให้เราสนุกกับการทำงานนั้นมากขึ้นด้วย

 :คำว่า “การประสบความสำเร็จในการทำงานร่วมกับ สสส.” อยู่ที่ไหน?

 :การที่ได้เห็นและมีเพื่อนร่วมอุดมการณ์ในการทำงานมากขึ้นสิ่งนี้ก็ถือว่าใช่แล้วละ เพราะสิ่งเหล่านี้เปป็นสิ่งที่ทำให้มีความสุข ชื่นใจ มีแรงในการทำงาน และทำให้รู้ว่างานที่เรากำลังทำอยู่นั้นมีคนเข้าใจจึงก่อให้เกิดแรงผลักให้เราทำงานนั้นๆได้ดียิ่งขึ้น และสำเร็จให้ได้

 :แล้วคิดว่า...วันนี้ “ประสบความสำเร็จในการทำงานร่วมกับ สสส. แล้วหรือยัง?”

 :พี่คิดว่ายัง...เพราะอย่างแรกเลยนั้นภายใต้สสส.ยังมีแผนงานยังมีโครงการที่ยังคิดไม่ตรงกันในเรื่องสุขภาวะทางเพศ บางโครงการทำงานคล้ายกันแต่ความคิดในเรื่องเพศเรายังไม่ตรงกันทำให้พูดคุยสื่อสารในการทำงานยังไม่ประสบความสำเร็จ อย่างที่สอง ยังไม่รู้ว่าสสส.จะยังให้การสนับเงินทุนอีกนานแค่ไหนเพราะในต่างประเทศที่ทำเรื่องคล้ายๆกันนี้กว่าจะประสบความสำเร็จได้ต้องใช้เวลาเกือบ50ปี เลยทีเดียว

ที่บอกว่ายังไม่สำเร็จก็เพราะว่าเรายังหาอะไรมาเป็นตัวชี้วัดไม่ได้นั้นเอง

 :หากจะให้ฝากถึง คนทั่วไปที่อยากจะทำงานร่วมกับ สสส. อยากจะฝากอะไรถึงเค้า!!

 :พี่อยากให้คนที่จะเข้ามาขอเงินสนับสนุนจากสสส.อย่ามองแค่ที่นี้เป็นแหล่งเงินทุนแล้วหวังผลประโยชน์ที่ตนเองจะได้รับเพียงเท่านั้น แต่อยากให้มองว่าคุณและสสส.ต้องการที่จะทำงานแก้ไขในเรื่องสุขภาวะในเรื่องต่างๆของสังคมเหมือนกัน เป็นเพื่อนร่วมทางเดินแล้วทำงานอย่างสร้างสรรค์ไปพร้อมๆกัน

           เหนือสิ่งอื่นใดท้ายสุดนี้ พี่ผึ้งยังได้ฝากบอกอีกว่า “สุขภาวะทางเพศ” ไม่ได้มุ่งเน้นแต่เรื่อง “เพศศึกษาแต่เพียงอย่างเดียว” ที่ใครหลายคนมองว่าเป็นเรื่องที่สกปรก แต่สุขภาวะทางเพศไม่ได้มุ่งเน้นแต่แค่เพศสัมพันธุ์อย่างเดียวแต่ยังเป็นการสอนในเรื่องของการพัฒนาร่างกายในช่วงอายุต่างๆว่าพ่อแม่ควรรับมือเตรียบพร้อมอย่างไรเมื่อลูกโตขึ้น วัยรุ่นควรปฏิบัติตัวอย่างไรให้ห่างจากการมีเพศสัมพันธุ์ที่ผิดหรือหลีกเลี่ยงเมื่อยังไม่พร้อม เพียงแค่เปิดใจยอมรับสิ่งใหม่ๆลบความคิดเรื่องเพศแบบเดิมๆ สังคมเราก็จะค่อยๆหมดปัญหาไป

           ที่สำคัญ ควรสอนลูกหลานของท่านให้เรียนรู้เรื่องเพศก่อนที่เขาจะอยากรู้เรื่องเพศแล้วไปศึกษาเองแบบผิดๆ “กล้าที่บอกและสอนก่อนที่จะสายเกินไป”

           ลบล้างความเชื่อเดิมๆ เพื่อเสริมสร้างสุขภาวะที่ดีแล้วก้าวเดินไปพร้อมๆ กันเถอะครับ

เรียบเรียงโดย : ภราดร เดชสาร Team Content www.thaihealth.or.th

Update: 22-02-53

อัพเดทเนื้อหาโดย: ภราดร เดชสาร