“ต้อยติ่ง” วัชพืชดอกสวย ลดอักเสบ แก้ปวดเมื่อย

ต้อยติ่งเป็นวัชพืชดอกสวยที่คนส่วนใหญ่คุ้นตา โดยเฉพาะช่วงหน้าฝน ต้อยติ่งจะออกดอกสีม่วงบานสะพรั่งริมข้างทาง หรือริมสระน้ำ ใบสีเขียวเข้มของต้อยติ่งช่วยขับให้ดอกสีม่วงดูโดดเด่นยิ่งนัก เราอาจชมความงามของต้อยติ่งในฐานะวัชพืช แต่รู้ไหมว่าวัชพืชอย่างต้อยติ่งนี้ไม่ใช่วัชพืชที่เปล่าประโยชน์  

เด็กๆ ในสมัยก่อนก็มักเอาใบไม้ ดอกไม้ มาทำเป็นของเล่นเพื่อความสนุกสนาน ต้อยติ่งก็เช่นกัน ถูกนำมาเล่นเป็นที่สนุกสนานของเด็กๆ โดยจะเก็บเอาเมล็ดแก่ ใช้น้ำหยดใส่พอมีความชื้นแล้วขว้างใส่กัน เหมือนกับการเล่นปาระเบิด ซึ่งไม่เป็นอันตรายอย่างระเบิดขวดของเด็กในปัจจุบันนี้แน่นอน หรือไม่ก็เอาไปแช่ในขันน้ำ สักพักก็จะเกิดการระเบิด เสียงดังเปรี๊ยะ...เปรี๊ยะ

เมล็ดต้อยติ่งนั้นเปรียบเสมือนระเบิดเวลา พอได้เวลาที่อุณหภูมิและความชื้นเหมาะสมก็ระเบิดตัวเองแตกดังเปรี๊ยะ..เปรี๊ยะ เมล็ดต้อยติ่งเล็กๆ ที่อยู่ข้างในจำนวนมากก็จะกระจายเป็นวงกว้างเพราะแรงระเบิด ทำให้การงอกและเติบโตของต้นต้อยติ่งขยายเพิ่มมากขึ้น เราจึงมักพบว่าที่ไหนมีต้อยติ่งมักจะพบการกระจายตัวเป็นบริเวณกว้าง ระเบิดเวลาลูกเล็กๆ ของเมล็ดต้อยติ่งนับเป็นรูปแบบการกระจายพันธุ์ที่โดดเด่นและแตกต่าง

เด็กๆ ที่เล่นขว้างเมล็ดต้อยติ่ง จึงทำหน้าที่ปลูกต้นไม้ช่วยธรรมชาติโดยไม่รู้ตัว แม้จะเป็นวัชพืชต้นเล็กๆ ก็ตาม ต้อยติ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ : Ruellia tuberosa เป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กในวงศ์ Acanthaceae เติบโตได้ดีทั้งกลางแจ้งและในร่ม

ต้อยติ่งเป็นวัชพืชที่มีประโยชน์สามารถนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรรักษาโรคได้ หมอยากลางบ้านจะใช้ต้อยติ่งทั้งต้นเลือกเอาชนิดที่ไม่แก่ ดอกยังไม่โรย ถอนเอาทั้งรากอย่าให้รากขาด อย่าให้เมล็ดแตก สัก 4-5 ต้น นำไปล้างให้สะอาด แล้วโขลก คั้นเอาแต่น้ำดื่ม แก้ปวดเข่า ชาลงขา ร้าวลงแขน ใช้เวลาประมาณ 7 วันก็หาย

ส่วนเมล็ด มีสรรพคุณทำให้แผลหายเร็ว พอกฝีช่วยดูดหนองละลดการอักเสบ พอกแผลที่เรื้อรัง มีฝ้ามีหนอง สมานแผล ช่วยเรียกเนื้อ

รากของต้อยติ่งมีฤทธิ์ช่วยขับปัสสาวะ แก้ปัสสวะพิการ ดับพิษ ทำให้อาเจียน

ยังมีต้อยติ่งอีกชนิด ลักษณะดอกจะคล้ายกัน แต่มักพบดอกสีชมพูหรือสีขาว ชนิดนี้เราเรียกว่าต้อยติ่งฝรั่ง แต่ใบเรียวยาวแคบ ออกสีน้ำตาลแดง มีดอกสีม่วง สีขาว สีชมพู มีสรรคุณคล้ายกับต้อยติ่ง ชนิดนี้ปลูกง่ายและนิยมนำมาปลูกเป็นไม้ประตามหน้าบ้าน เป็นพืชในวงศ์ ACACTHACEAE ชื่อวิทยาศาสตร์ Ruellia squarrosa (Fenzi) Cufod. โดยทั่วไปเรียกชื่อต้อยติ่งฝรั่ง บ้างก็เรียกอังกาบ

ปัจจุบันการใช้ยาสมุนไพรรักษาโรคฝีหนอง มักไม่ค่อยนิยมนำเอาสมุนไพรมาใช้อาจเพราะไม่รู้ว่าจะใช้อย่างไร จะเอาอะไรมาใช้ และมองในเรื่องของความยุ่งยากไม่ปลอดภัย แต่ในความเป็นจริงการใช้ยาสมุนไพรแม้จะมีปัญหาในเรื่องดังกล่าวมา แต่ในระยะยาวกลับพบว่าได้ผลดี แม้จะออกฤทธิ์ช้าแต่ใช้ไปเรื่อยๆ จะทำให้ไม่มีรอยแผลเป็น และช่วยเรียกเนื้อหรือรูที่เป็นร่องลึกให้ตื้นขึ้นได้

สุดท้ายจึงอยากให้หนุ่มสาวหรือเยาวชนทั้งหลายได้หันมาศึกษาพืชพรรณที่เราเรียกว่า ผัก ต้นไม้ หญ้า หรือวัชพืชต่างๆ ทั้งหลายให้มากขึ้น รู้จักดอกสวย รู้จักชื่อ รู้จักประโยชน์และสรรพคุณ ต่อไปก็จะรู้จักหยิบจับนำมาใช้ได้เอง

ที่มา : หนังสือพิมพ์ไทยโพสต์