เมื่อลูกน้อย ‘ป่วย’ หน้าฝน

แนะพ่อแม่ใส่ใจอาหาร-ออกกำลัง-พักผ่อนเพียงพอ

       “ลูก อย่าไปเล่นน้ำฝนนะ เดี๋ยวจะไม่สบาย เป็นหวัด”

       แล้วตกกลางดึกก็ได้เรื่อง เจ้าตัวเล็กของแม่ ตัวรุมๆ มีไข้ หายใจไม่ออก มีน้ำมูกไหลตามมา จะอะไรเสียอีก ถ้าไม่ใช่ไข้หวัดล่ะก็ ต้องขอบคุณยายแป๋วเพื่อนรักที่นำความรู้มาฝากแม่ ทำให้หายกังวลไปมากทีเดียว

       ไข้หวัด เกิดจากการติดเชื้อไวรัส ติดต่อทางน้ำมูก น้ำลายจากการไอ จาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งอยู่ในที่แออัด เช่น สถานเลี้ยงเด็ก โรงเรียน หรือเปียกฝน โรคหวัดเป็นได้กับทุกคน แต่ในเด็กเล็กและผู้สูงอายุอาจติดหวัดได้ง่ายและมีอาการรุนแรงกว่า อาการของไข้หวัด อาจมีไข้ต่ำๆ หรือไม่มีก็ได้ มักไอ จาม น้ำมูกไหล

       ส่วนมากในช่วงแรกจะเป็นน้ำมูกใสๆ ถ้าเป็นหลายวันสีจะข้นขึ้น นอกจากนี้จะมีอาการคัดจมูก แน่นจมูก หายใจไม่ออก เบื่ออาหาร ซึ่งในเด็กเล็กจะมีอาการงอแงมากกว่าปกติ แตกต่างจากไข้หวัดใหญ่และไข้เลือดออกอย่างไร

       ไข้หวัดธรรมดา มักจะมีไข้ต่ำๆ หรือไม่มีไข้ มีอาการน้ำมูกไหลจามชัดเจน ส่วนไข้หวัดใหญ่ มักจะมีไข้สูง ปวดเมื่อยตัว ปวดศีรษะ เบื่ออาหาร อาจมีคลื่นไส้อาเจียน ในขณะที่เด็กเป็นไข้หวัดธรรมดาอาจมีอาการงอแงบ้าง แต่ยังเล่นได้ตามปกติ

       ส่วนไข้เลือดออก จะมีไข้สูง กินยาลดไข้ก็ไม่ค่อยหาย มีอาการหน้าแดง อ่อนเพลีย ปวดศีรษะ อาจมีปวดท้องคลื่นไส้อาเจียน มักมีจุดเลือดออกหลังจากมีไข้ 3 - 4 วัน ดังนั้นหากมีไข้สูงและมีอาการดังกล่าวควรรีบปรึกษาแพทย์ เป็นไข้หวัดอาการไม่รุนแรง จำเป็นต้องพบแพทย์หรือไม่

       กรณีเป็นเด็กปกติ แข็งแรงดี ไม่มีโรคแทรกซ้อนอะไร ไม่จำเป็นต้องมาพบแพทย์ทันที ทำการดูแลเบื้องต้นที่บ้านก่อนได้ แต่ในกรณีที่เป็นเด็กเล็กมาก ผู้สูงอายุ หรือเด็กที่มีโรคประจำตัว เช่น หอบหืด โรคหัวใจ โรคภูมิคุ้มกันบกพร่อง ควรจะมาปรึกษาแพทย์

       ดูแลเบื้องต้นอย่างไร

       โดยทั่วไปเมื่อรู้ว่าลูกเป็นหวัด พ่อแม่ควรทำร่างกายลูกให้อบอุ่นเพียงพอ รักษาตามอาการ ถ้าไอก็ให้ดื่มน้ำอุ่นมากๆ ถ้าไอมากให้บีบน้ำมะนาวผสมเกลือและน้ำตาล น้ำผึ้ง เพื่อขับเสมหะ ถ้ามีอาการไข้ต่ำๆ การลดไข้อาจใช้เพียงเช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำธรรมดา

       ถ้ายังมีไข้สูง เด็กซึมหรือกวน ควรให้ยาลดไข้ขนาดตามน้ำหนักตัว เช่น พาราเซตามอล ให้ขนาด 10 มิลลิกรัมต่อน้ำหนัก 1 กิโลกรัม ทุก 4 - 6 ชั่วโมง อาการน้ำมูก ถ้ามีไม่มากนักใช้สำลีพันปลายไม้ชุบน้ำอุ่นหรือน้ำเกลือเช็ดในจมูก ถ้ามีน้ำมูกมากใช้ลูกยางแดงดูดน้ำมูกออก

       ถ้ามีอาการมากขึ้น การรักษาเบื้องต้นไม่ดีขึ้นจะให้ยาอะไรดี

       ถ้ายังมีอาการน้ำมูกแน่น คัดจมูกมาก อาจให้ยาแก้หวัดได้ โดยต้องคำนึงถึงน้ำหนักตัวของเด็ก ยาแก้หวัดพวกต้านฤทธิ์ฮีสตามีนกลุ่มที่ทำให้ง่วงนั้น ไม่นิยมให้ในเด็กเล็ก หรือเด็กที่เป็นหอบหืด เพราะยากลุ่มนี้จะทำให้น้ำมูกแห้งและจามน้อยลง ส่วนอาการคัดจมูกจะต้องใช้ยากลุ่มที่ยุบบวมในจมูก ซึ่งก็ไม่นิยมใช้ในเด็กเล็กเช่นกัน

       ในกรณีแน่นจมูกมาก หายใจไม่ออก อาจให้ยาเช็ดจมูกช่วยยุบบวมในจมูกได้ ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์เร็วช่วยให้โล่งจมูกทันที แต่ไม่สมควรจะใช้นานเกิน 3 วัน เนื่องจากถ้าใช้ยานี้ติดต่อกันนานๆ จะเกิดผลข้างเคียง ทำให้เยื่อบุจมูกเกิดการอักเสบและบวมเพิ่มขึ้น แต่ถ้าเป็นใหม่ครั้งต่อไปสามารถนำมาใช้อีกได้

       ส่วนยาปฏิชีวนะ หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า ยาฆ่าเชื้อ ยาแก้อักเสบนั้นไม่ควรให้ จะใช้ในกรณีมีผลข้างเคียงจากการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน หรือกรณีที่ผู้ป่วยมีปัญหาเรื่องภูมิต้านทานอยู่เดิมเท่านั้น ยาฆ่าเชื้อไวรัสยังไม่มียาที่นำมาใช้เฉพาะโรคนี้ เนื่องจากอาการไม่รุนแรงและยากลุ่มนี้แพงมากและอาจมีผลข้างเคียงด้วย

        เมื่ออาการดีขึ้นจำเป็นต้องกินยาต่อหรือไม่

       เมื่ออาการดีขึ้นแล้ว ยาแก้หวัดและลดไข้หยุดได้ เนื่องจากเป็นการรักษาตามอาการ แต่คงต้องเฝ้าระวังอาการว่าจะมีอาการแทรกซ้อนเกิดขึ้นหรือไม่ด้วย

       เด็กหายใจไม่สะดวกควรใช้ยาดมทาบริเวณหน้าอกหรือโพรงจมูกหรือไม่

       ไม่ควรใช้ เนื่องจากจะทำให้ระคายเคืองจมูก ทำให้เกิดการอักเสบตามมาได้ โดยเฉพาะถ้าใช้ทาโดยตรงหรือให้สูดดมเป็นเวลานานๆ ผู้ปกครองมักจะบอกว่าเมื่อทาหรือให้ดม เด็กจะหายใจโล่งขึ้นระยะหนึ่งแล้วก็จะมีอาการอีก ดังนั้นจึงไม่ควรใช้ยากลุ่มนี้ ถ้ากรณีที่ผู้ปกครองยืนยันจะใช้ ควรใช้ในเด็กโตและ ใช้ในระยะสั้นที่สุด ไม่ควรใช้ทาโดยตรง

       หากเด็กเป็นหวัดเรี้อรังจะมีอันตรายหรือไม่

       เด็กเป็นหวัดเรื้อรัง คือ มีอาการเป็นหวัดนานๆ จะต้องดูว่าเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือไม่ หรือการวินิจฉัยไม่ถูกต้อง ไม่ได้เป็นเพียงหวัดธรรมดา โดยทั่วไปถ้าเด็กเป็นหวัดมากกว่า 10 วัน ควรพิจารณาตรวจหาโรคแทรกซ้อน เช่น หูน้ำหนวก ไซนัสอักเสบ ปอดอักเสบ หรือโรคอื่นๆ ที่อาจเข้าใจผิดว่าเป็นหวัดได้ เช่น โรคภูมิแพ้ของจมูก หรือมีสิ่งแปลกปลอมในจมูก ทำให้เกิดเป็นหวัดเรื้อรัง

       เด็กที่มีประวัติเป็นภูมิแพ้จมูก จะพบว่ามีอาการคันจมูก คันตา น้ำมูกใสๆ ไหล แน่น คัดจมูก ส่วนใหญ่เป็นตอนเช้ามืดและกลางคืน พอสายหน่อยอาการก็จะหายไป ในรายที่มีสิ่งแปลกปลอมในจมูก มักพบในเด็กอายุ 2 - 5 ปี จะมีอาการน้ำมูกข้นๆ มีสีเขียวปนเหลืองไหลจากจมูกข้างเดียว และอาจมีกลิ่นเหม็นจากจมูกข้างนั้นด้วยก็ได้

       ในกรณีเกิดโรคแทรกซ้อน อาจพบว่าเด็กเป็นหวัดนาน กลับมามีไข้สูง ในกรณีหูน้ำหนวกอาจมีอาการปวดหู หรือถ้าแก้วหูทะลุก็อาจมีหนองไหลออกจากหู ในกรณีที่มีไซนัสอักเสบอาจมีอาการน้ำมูกข้นเขียว เสมหะข้นๆ ลงคอ ไอมีเสมหะ กระแอมไม่ได้กลิ่นร่วมด้วย ในรายที่มีปอดอักเสบจะพบมีไข้สูง ไอมาก หายใจเร็วขึ้น มีกลิ่น อาจมีอาการปวดศีรษะ หรือหายใจไม่ได้กลิ่นร่วมด้วย

       ถ้าเป็นหอบหืดอยู่แล้ว เป็นหวัดจะกินยาแก้หวัดได้หรือไม่

       ผู้ป่วยที่เป็นหอบหืดอยู่แล้ว เมื่อเป็นหวัดอาจชักนำให้มีอาการหอบเกิดขึ้นได้ ดังนั้นในเด็กที่เป็นหอบหืด ถ้าเป็นหวัดจะต้องได้รับการระมัดระวังเป็นพิเศษ ถ้าเริ่มไออาจต้องพิจารณาให้ยาขยายหลอดลม ในการให้ยาแก้หวัดหรือยาต้านฤทธิ์ฮีสตามินนั้น จะทำให้มีเสมหะเหนียวขึ้น ไอออกได้ยาก ทำให้ผู้ป่วยหอบหืดบางรายมีอาการไอและหอบมากขึ้น

       ฉะนั้นการเลือกใช้ยาแก้หวัดในผู้ป่วยหอบหืดจึงต้องเป็นไปอย่างระมัดระวัง และควรใช้เมื่อจำเป็นจริงๆ เท่านั้น อย่างไรก็ตาม มียาต้านฤทธิ์ฮีสตามีนที่มีฤทธิ์ทำให้เสมหะเหนียวน้อยลง แต่ราคาสูงมาก จึงควรใช้เมื่อจำเป็นเท่านั้น

       ดูแลอย่างไรไม่เป็นหวัด

       1. ให้ความอบอุ่นแก่ร่างกาย โดยเฉพาะหน้าฝนที่มีฝนตกบ่อยๆ

       2. ควรเตรียมพร้อมเวลาฝนตก โดยมีร่มหรือเสื้อกันฝนติดตัวไว้

       3. ถ้าเปียกฝน ต้องรีบเช็ดตัวให้แห้งเร็วที่สุด ไม่โดนอากาศเย็น

       4. หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่แออัด อากาศไม่ถ่ายเทร่วมกับคนที่เป็นหวัดหรือคนจำนวนมาก และหลีกเลี่ยงจากสารระคายเคือง เช่น ฝุ่น ควันรถ ควันบุหรี่ เพราะจะทำให้ทางเดินหายใจอักเสบ และติดเชื้อหวัดได้ง่ายขึ้น

       และที่สำคัญที่สุด รักษาร่างกายให้แข็งแรงไว้ โดยใส่ใจอาหารการกิน ออกกำลังกาย และนอนให้เพียงพอ ลูกน้อยของคุณก็จะมีสุขภาพดีค่ะ

ที่มา: หนังสือพิมพ์ASTVผู้จัดการ

Update 21-05-52

อัพเดทเนื้อหาโดย : กันทิมา ลีจันทึก