ข้อเสนอแนะ 10 ประการ วันหยุดยาวเมษายน ปี55

วันหยุดที่หลายคนรอคอยที่จะให้เป็นวันหยุดเพื่อการพักผ่อน จัดบ้าน ฟื้นฟูสภาพพื้นที่ และทำความสะอาดบริเวณบ้าน เป็นกิจกรรมขึ้นกระดานมาตั้งแต่หลังน้ำลด แต่ยังหาจังหวะลงมือทำไม่ได้ แล้ววันหยุดเมษายนนี้แหละจะได้ทำทุกอย่างที่อยากจะทำ และที่ติดค้างมานาน สำหรับหลายคนเรื่องฟื้นฟูดูแลบ้านพักที่อยู่อาศัยก็ไม่มีอะไรน่าหนักใจ เพราะทยอยทำไปจนเรียบร้อยหมดแล้ว วันหยุดที่จะถึงนี้จึงเป็นวันหยุดเพื่อการพักผ่อนอย่างแท้จริง

เอาละถ้าจะต้องเดินทางจริงๆ ไม่ว่าจะด้วยเหตุผลใดก็ตามจะต้องมั่นใจว่าออกเดินทางไปก็มีค่าใช้จ่ายแล้วที่บ้านที่เราไม่อยู่ไม่ควรจะมีรายจ่ายเกิดขึ้นพร้อมๆ กัน ดังนั้นข้อปฏิบัติแรกก่อนการออกจากบ้านจึงอยู่ที่

ข้อที่ 1 ปิดสวิตช์และดึงปลั๊กเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่ได้ใช้งานออกให้หมด บางบ้านพบว่าแม้ไม่มีใครใช้น้ำแต่ปั๊มน้ำมันทำงานอยู่บ่อยๆ แสดงว่าจะต้องมีรอยรั่วในระบบเก็บหรือส่งน้ำหายในบ้าน และถ้าจะป้องกันความสูญเสียในส่วนนี้จะต้องดึงปลั๊กหรือปิดสวิตช์ปั๊มน้ำด้วยจะลดการสูญเสียไฟฟ้า น้ำ และเงินค่าใช้จ่ายด้วย

ข้อที่ 2 เลือกพักผ่อนในที่ที่ไม่ต้องเดินทางไกล จะช่วยลดคาร์บอนได้ ทุกๆ ลิตรของการเผาไหม้น้ำมันดีเซล รถยนต์จะปล่อยคาร์บอนมากถึง 2.7 กิโลกรัม ถ้าใช้น้ำมันเบนซินจะเผาไหม้ให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ 2.3 กิโลกรัม ซึ่งแต่ละลิตรของน้ำมันเชื้อเพลิงเหล่านี้ รถยนต์โดยทั่วไปจะพาเราเดินทางได้เพียง 8 ถึง 10 กิโลเมตรเท่านั้น แต่ถ้ารถติดมากวิ่งต่อแถวกันไป หยุดไปวิ่งไป แต่ละลิตรของน้ำมันเหล่านี้จะพาเราเดินทางได้ 4-6 กิโลเมตรเท่านั้น

ข้อที่ 3 เลือกออกเดินทางหนีการจราจรคับคั่ง หลายคนเตรียมออกเดินทางตั้งแต่บ่ายวันที่ 5 เมษายน เนื่องจากได้วันหยุดตั้งแต่ศุกร์ที่ 6 เมษายน จึงคาดได้เลยว่าหลายเส้นทางจะมีการจราจรคับคั่งใน บ่าย เย็น และค่ำวันที่ 5 เมษายน เป็นต้นไป ในกรุงเทพฯ ก็จะเจอปัญหาการจราจรหนาแน่นบริเวณโดยรอบสถานีขนส่ง ทั้งสายใต้ สายเหนือ สายตะวันออกเฉียงเหนือ และอื่นๆ เพื่อลดการสูญเสียพลังงานและลดการปล่อยคาร์บอนในช่วงวันหยุดยาว จึงควรเลือกเวลาและเส้นทางที่จะไม่มีการจราจรคับคั่ง และหนาแน่นจนเกินไป

ข้อที่ 4 หลีกเลี่ยงการตั้งวาง และผูกมัดสิ่งของบนตะแกรงเหนือหลังคารถยนต์ เพื่อลดการสูญเสียเชื้อเพลิงพลังงานมากกว่าปกติ เป็นต้นเหตุของปัญหาโลกร้อนที่ทุกคนเป็นห่วง สำหรับผู้ที่จะเดินทางและไม่มีเหตุจำเป็นใดๆ ที่จะต้องบรรทุกสิ่งของเกินออกมานอกตัวรถ และบนตะแกรงเหนือหลังคา ก็ควรจะถอดตะแกรงเหนือหลังคาออกไว้ที่บ้าน เพื่อลดแรงต้นและช่วยประหยัดพลังงาน

ข้อที่ 5 การเดินทางร่วมกันเป็นหมู่คณะนอกจากจะได้เพื่อนคุยระหว่างการเดินทางแล้วยังช่วยลดจำนวนรถยนต์บนเส้นทางการเดินทางและลดการสิ้นเปลืองน้ำมันเชื้อเพลิงด้วย ทุกคนทราบดีว่าการเดินทางร่วมกันช่วยลดค่าใช้จ่ายและช่วยลดก๊าซเรือนกระจก จึงควรนัดแนะเวลาออกเดินทางให้ตรงกัน การเดินทางร่วมกันจะง่ายขึ้น และสถานที่นัดพบจอดรับก็จะต้องตกลงกันให้ชัดเจนเพื่อมิให้ผิดพลาด เป็นเหตุให้เสียเวลา ค่าใช้จ่ายและทำให้การเดินทางถึงที่หมายล่าช้ากว่ากำหนด

เมื่อได้ทุกคนอยู่บนรถที่จะเดินทางแล้วการกำหนดเส้นทางที่ถูกต้องจะช่วยลดการสิ้นเปลืองน้ำมันเชื้อเพลิงได้มาก หลังจากการเลือกเส้นทางจุดแวะรับ เพื่อเดินทางร่วมกันหลังจากนี้ไปเป็นการเลือกเส้นทางให้ไปถึงที่หมาย ที่จะต้องหลีกเลี่ยงการจราจรหนาแน่น เพื่อให้การเดินทางคราวนี้ ช่วยโลกได้อย่างแท้จริง

ข้อที่ 6 ความเร็วสม่ำเสมอ บนเส้นทางที่การจราจรไม่หนาแน่นจนเกินไปผู้ขับขี่จะเดินทางด้วยความเร็วสม่ำเสมอได้ ด้วยความเร็วที่สม่ำเสมอ จะช่วยประหยัดพลังงานแต่ถ้าเร็วมากโดยสม่ำเสมอก็ไม่ประหยัดพลังงานและยังปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากถ้วย ความเร็วที่ประหยัดพลังงานและปลอดภัยอยู่ที่ 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ไม่ต้องให้ความสนใจต่อรถคันอื่นที่ขับแซงไป และไม่มีความจำเป็นใดๆ ที่จะต้องไปแข่งกับรถคันอื่นเป็นเส้นทางเดียวกันไปของเราเรื่อยๆ ด้วยความเร็วสม่ำเสมอที่ 80 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เป็นแชมป์ตัวจริงที่จะช่วยลดการใช้พลังงานลดอุบัติเหตุและลดโลกร้อนพร้อมๆ กัน         

 ข้อที่ 7  ท่ามกลางอากาศที่กำลังร้อนมากขึ้นของเดือนเมษายน การใช้เครื่องปรับอากาศเป็นสิ่งที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ รถยนต์ที่ใช้ในการเดินทางล้วนมีเครื่องปรับอากาศระหว่างการเดินทางถ้าจะต้องจอดรถเพื่อทำธุระหรือเติมน้ำมัน จะต้องวางแผนให้ดี ถ้ามีผู้ร่วมเดินทางดื่มน้ำบ่อยครั้ง ดื่มน้ำมาก อาจมีความจำเป็นต้องจอดที่สถานีบริการน้ำมัน เพื่อทำธุระ ถ้ามีผู้ร่วมเดินทางที่หิวบ่อย ชอบรับประทานอาหารหรือของขบเคี้ยวระหว่างการเดินทางจะต้องคำนวณให้ดีว่า การจดรถเพื่อทำธุระเติมน้ำมัน ทานอาหาร และซื้อของเพิ่มเติมควรจะทำได้ในคราวเดียวกันเพื่อหลีกเลี่ยงการจอดแล้ว จอดอีก จอดบ่อยครั้ง และจอดไม่เป็นที่เป็นทางซึ่งเป็นต้นเหตุให้สิ้นเปลืองพลังงาน และทำให้โลกร้อน

ข้อที่ 8 เลือกจอดรถในที่ร่มเพื่อลดความร้อนของรถยนต์ขณะจอดบางคนก็คุ้นชินกับการจอดพักที่ทั้งรถและคนได้พักพร้อมกัน การเปิดฝากระโปรงรถไว้ขณะจอดจะช่วยระบายความร้อนของเครื่องยนต์ได้ด้วย นอกจากนี้การจอดในที่ร่มจะช่วยทำให้ผู้เดินทางไม่ต้องเดินฝ่าเปลวแดดไปทำธุระ ไปซื้อของ ไปทานอาหาร หรืออื่นๆ เมื่อไม่ต้องเดินตากแดดออกไปหรือกลับมา การนำความร้อนกลับมาที่รถยนต์ก็จะน้อยลง ความรู้สึกร้อนก็จะไม่เกิดขึ้นมากนัก

ข้อที่ 9 เลือกที่พักที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ที่พักตากอากาศมีความต้องการออกจะบอกผู้ที่มาพักทุกคนว่าสถานที่เหล่านั้นมีการประหยัดพลังงาน ใช้น้ำและวัสดุอย่างรู้คุณค่า มีการคัดแยกมูลฝอย มีการบำบัดน้ำทิ้งอย่างถูกต้อง และผู้ประกอบการก็จะมีวิธีการต่างๆ บอกผู้มากพักว่าได้ทำสิ่งต่างๆ เหล่านั้นทั้งหมด

 โดยการแสดงตราสัญลักษณ์ สถานประกอบการปลอดบุหรี่ หรือเป็นโรงแรมปลอดบุหรี่ โรงแรมสร้างเสริมสุขภาพ โรงแรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โรงแรมใบไม้เขียว หรือตั้งวางถังแยกมูลฝอยเพื่อให้ผู้มาพัก ให้ความร่วมมือ ถ้าโรงแรมที่พักไม่มีการสื่อใดๆ เลยทั้งภายนอกและภายในอาคารแสดงว่าโรงแรมนั้นยังไม่ได้ทำกิจกรรมสร้างสรรค์และเป็นประโยชน์ต่อการลดโลกร้อน ก็ต้องตัดสินใจให้ดีว่า ก่อนการออกเดินทางสามารถตรวจสอบรายชื่อโรงแรมเหล่านี้ได้ที่ www.tat.or.th หรือ www.greenleafthai.org

ข้อที่ 10 พักผ่อนวันหยุดยาวจะช่วยลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้มากถ้าผู้ร่วมเดินทางทุกคนช่วยลดมูลฝอย ด้วยการหลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่ใช้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้ง หรือผลิตภัณฑ์ที่มากับบรรจุภัณฑ์ที่ใช้เพียงครั้งเดียวแล้วทิ้ง โรงแรมหลายแห่งให้บริการน้ำดื่มบรรจุในขวดแก้ว แทนขวดพลาสติก เพื่อหลีกเลี่ยงการผลิตมูลฝอยจากการบริโภคน้ำได้ แล้วนอกเหนือจากเศษอาหารที่เหลือ จากการบริโภคจะถูกทิ้งลงในภาชนะรองรับและหลายโอกาสจะเป็นต้นเหตุของการเกิดก๊าซชีวภาพ (ก๊าซมีเทน) จากการย่อยสลายในภาชนะรองรับที่ขาดอากาศ เช่นในถุงพลาสติก บ่อยครั้งที่เศษอาหารในภาชนะบรรจุอาหารถูกล้างลงท่อระบายน้ำ และจมอยู่ในท้องน้ำของทางระบายน้ำ เป็นเหตุให้เกิดน้ำเน่าเสียและเกิดก๊าซเรือนกระจกได้อีก ถ้าไม่ต้องการทานข้าวมาก ควรบอกผู้ตักอาหารก่อนตักใส่จานเพื่อลดปริมาณของเสีย เลือกทานอาหารให้หมดทานโดยตักเฉพาะที่ชอบและสามารถทานได้

การมีส่วนช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกด้วยกิจกรรมการใช้ทรัพยากรที่มีความรอบคอบจะทำให้วันหยุดยาวเดือนเมษายนที่จะถึงนี้เป็นวันหยุดยาวที่เราไม่ร่วมสร้างปัญหาใหม่ได้แก่โลกใบนี้ และจะทำให้โลกใบนี้น่าอยู่มากขึ้น ขอให้ทุกท่านเดินทางโดยสวัสดิภาพ และใช้เวลาช่วงวันหยุดทั้งที่บ้านและที่ไหนๆ อย่างมีความสุข

 ที่มา: หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจโดย ผศ.ดร.จิรพล สินธุนาวา คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล