การผ่าตัดต่อมทอนซิล

ท่านผู้อ่านพอจะทราบไหมครับว่า ต่อมทอนซิล คืออะไร อยู่ตรงส่วนไหนของร่างกาย เรามาทำความรู้จักกันก่อนว่าต่อมทอนซิลคือ อวัยวะหนึ่งของร่างกาย มีลักษณะเป็นก้อนอยู่ในลำคอ 2 ข้าง ซ้ายขวา ตำแหน่งอยู่บริเวณหลังเพดานอ่อนติดต่อไปยังโคนลิ้น เป็นก้อนกลมๆ หรือรีๆ ขนาดประมาณเท่าลูกอม ทำหน้าที่เป็นต่อมน้ำเหลืองชนิดหนึ่งในระบบภูมิคุ้มกันของร่างกาย คอยดักจับเชื้อโรคที่ปนเปื้อนมาในอาหารแล้วทำลายทิ้ง อย่าไปสับสนกับต่อมไทรอยด์ที่อยู่บริเวณคอเหมือนกันนะครับแต่ตำแหน่งจะต่างกันคือ อยู่ตรงคอ บริเวณใกล้ไหปลาร้า หน้าต่อมหลอดลม ต่อมไทรอยด์นี้จะเป็นเรื่องเกี่ยวกับระบบฮอร์โมนและการเป็นคอพอก

มีโรคบางชนิดที่เราจำเป็นต้องตัดต่อมทอนซิลออก เช่น โรคต่อมทอนซิลอักเสบเรื้อรังที่ผู้ป่วยจะมีอาการเจ็บคอ จากการติดเชื้อบ่อยๆ เป็นปีละเกิน 3 - 4 ครั้ง แต่ละครั้งที่เป็นจะมีไข้ เจ็บคอทรมานมาก กินอาหารกลืนน้ำและน้ำลายลำบาก นอกจากนั้นก็เป็นพวกที่เป็นเนื้องอกของต่อมทอนซิล ต่อมทอนซิลโตมากจนอุดกั้นทางเดินหายใจ โดยเฉพาะเวลานอนหลับ ทำให้ผู้ป่วยกรนเสียงดัง และมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เป็นต้น และผู้ที่เป็นโรคเหล่านี้ ส่วนใหญ่มักจะเริ่มเป็นตั้งแต่เด็กๆ ดังนั้นจึงมักมีคำถาม โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากผู้ปกครองของเด็กว่าถ้าเอาต่อมทอนซิลออกแล้วเด็กจะมีโรคแทรกซ้อนหลังตัดต่อมทอนซิลออกอะไรบ้าง และเมื่อขาดสิ่งที่ป้องกันเชื้อโรคในปาก เด็กจะยิ่งติดเชื้อง่ายขึ้นไหม

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนนะครับว่า กลไกในการป้องกันเชื้อโรคจากอาหารการกินของเรา ไม่ใช่มีแต่เพียงต่อมทอนซิลอย่างเดียว ยังมีอีกหลายกลไกที่ทำหน้าที่นี้ได้ เช่น น้ำลายในช่องปากก็มีสารฆ่าเชื้ออย่างอ่อน มีต่อมน้ำเหลืองที่โคนลิ้นและผนังลำคอ ทำหน้าที่เหมือนต่อมทอนซิล เมื่ออาหารมีสิ่งแปลกปลอมปนเปื้อนเชื้อโรคลงสู่กระเพาะจะมีน้ำย่อยและกรดอย่างแรงคอยจัดการ ตามผนังลำไส้ทั้งลำไส้เล็กและลำไส้ใหญ่ ก็ยังมีต่อมน้ำเหลืองอีกเป็นจำนวนมากมาย ดังนั้นจึงไม่ต้องกังวลเลยว่าร่างกายจะจัดการกับเชื้อโรคที่ปนเปื้อนมาในอาหารไม่ได้ และข้อเท็จจริงอีกประการคือ ในต่อมทอนซิลที่มีการอักเสบติดเชื้อบ่อยๆ เมื่อเราตัดออกมาแล้วนำไปชันสูตรศึกษาด้วยกล้องจุลทรรศน์และการเพาะเชื้อในห้องปฏิบัติการ พบว่า ตัวต่อมทอนซิลที่ผิดปกติ จะมีลักษณะเป็นเหมือนถังเก็บเชื้อโรคแทน เพราะกลไกบางอย่างในการทำลายเชื้อโรคเสียไป ดังนั้นเมื่อร่างกายอ่อนแอ เช่น นอนพักผ่อนไม่เพียงพอ เชื้อโรคในต่อมทอนซิลก็จะออกมาทำร้ายร่างกายให้เกิดอาการติดเชื้อขึ้นได้ ถ้าเปรียบเทียบให้เห็นชัดก็จะคล้ายกับการกลายเป็นกองพันทหารที่ทรยศ คอยจะจ้องเล่นงานพวกเดียวกันเองเมื่อยามที่ร่างกายอ่อนแอ แล้วอย่างนี้จะมีประโยชน์อะไรครับ สู้จัดการทำลาย เอาออกไปเลยไม่ดีกว่าหรือ

ส่วนหลังผ่าตัด ข้อแทรกซ้อนที่อาจพบได้ เช่น ผู้ป่วยจะมีอาการเจ็บในลำคออยู่ประมาณ 1 - 2 สัปดาห์ ในช่วงแรกให้รับประทานอาหารเหลว 1 - 2 วัน และจึงเริ่มกินอาหารอ่อน เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม เป็นต้น จนเริ่มอาทิตย์ที่ 2 ก็มักจะเริ่มกินข้าวสวยได้ นอกจากนั้นก็เป็นข้อแทรกซ้อนจากการดมยาสลบ ซึ่งถ้าเตรียมผู้ป่วยได้ดีก็จะพบได้น้อยมาก มีเพียงอาการมึนศีรษะหรือคลื่นไส้อาเจียนอยู่ 1 - 2 วัน แล้วอาการก็จะหายไป การมีเลือดออกหลังผ่าตัด การติดเชื้อ การหายใจไม่สะดวก พบได้น้อยมากซึ่งสามารถแก้ไขได้ทั้งสิ้น

ที่มา : หนังสือพิมพ์มติชนโดยนพ.ชัยยศ เด่นอริยะกูล หัวหน้ากลุ่มงานโสต ศอ นาสิกโรงพยาบาลกลาง สำนักการแพทย์ กรุงเทพมหานคร