การออกกำลังกายกับผลกระทบข้างเคียง

อาการที่อาจเกิด เช่น ปวดเข่า

          สสส.สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ

          การป้องกันไม่ให้ปวดเข่าอันเกิดจากการออกกำลังกาย

          ขณะเดินหรือวิ่ง เขาจะมีการเคลื่อนไหวโดยแบกน้ำหนัก 3-4 เท่าของน้ำหนักตัว และเนื่องจากตำแหน่งของเขาอยู่ระหว่างกระดูกที่ยาวที่สุดในร่างกาย 2 ชิ้น คือ กระดูกต้นขา และ กระดูกแข้ง เข่าจึงเป็นจุดหมุนของคานที่ยาวที่สุดของร่างกาย ทำให้ข้อเข่าเสี่ยงต่อการบาดเจ็บได้ง่าย ทั้งจากแรงบิดและการรับน้ำหนักที่มากระหว่างการเคลื่อนไหว โดยเฉพาะอย่างยิ่งการออกกำลังกายที่ต้องลงน้ำหนักตัว จะทำให้เสี่ยงต่อการบาดเจ็บมากขึ้น

          การเสริมสร้างสมรรถภาพของกลุ่มกล้ามเนื้อรอบๆ ข้อเข่า  เป็นการป้องกันการบาดเจ็บเข่าที่ดี ถ้ากล้ามเนื้อรอบข้อเข่าแข็งแรงจะช่วยยึดและเสริมสร้างให้ข้อเข่ามั่นคงแข็งแรงไปด้วย กล้ามเนื้อดังกล่าว ได้แก่ กล้ามเนื้อต้นขาด้านหน้า ต้นขาด้านหลัง และ กล้ามเนื้อน่อง เป็นต้น เราสามารถออกกำลังกายกล้ามเนื้อเหล่านี้ได้ง่ายๆ ในทุกๆ ที่ เช่นเวลายืนรอรถเมล์อยู่ ก็สามารถยืนเกร็งกล้ามเนื้อขาได้ ขณะรถติดแล้วอยู่บนรถเมล์ไม่ว่าจะยืนหรือนั่งก็สามารถกระดกข้อเท้าขึ้น-ลง เพื่อยืดเหยียดกล้ามเนื้อน่องได้ หรือผู้ที่นั่งรถยนต์ส่วนตัวที่นั่งงอเข่าอยู่ก็สามารถยกขาเพื่อทำให้กล้ามเนื้อต้นขาแข็งแรงได้ เป็นต้น

          อันที่จริงแล้วในแต่ละวันวิถีชีวิตแบบไทย ก็ทำให้เข่าเสี่ยงต่อการบาดเจ็บได้ไม่น้อยและเป็นอันตรายต่อเข่าโดยไม่ตั้งใจ ถ้าปรับให้เหมาะสม ก็จะมีผลดีในการถนอมรักษาเข่าได้ เช่น เปลี่ยนห้องส้วมเป็นแบบชักโครกแทนแบบส้วมซึม นั่งฟังธรรมะบนเก้าอี้แทนนั่งพับเพียบ นอกจากนี้ ท่าทางอื่น เช่น คุกเข่า คลานเข่า ก็ไม่ควรทำด้วยเช่นเดียวกัน และสุดท้ายสิ่งสำคัญที่มีผลต่อข้อเข่าคือ น้ำหนักตัวถ้ามากเกินไปก็จะยิ่งเพิ่มน้ำหนักที่กระทำต่อเข่ามากขึ้น โดยเฉพาะเวลาวิ่งหรือกระโดดซึ่งเป็นข้อจำกัดที่ทำให้คนที่มีน้ำหนักมากไม่ควรออกกำลังกาย โดยการกระโดดโลดเต้น เพราะจะทำให้เจ็บเข่าได้ คนที่มีน้ำหนักมากผู้ที่มีปัญหาทางข้อเข่า หรือผู้สูงอายุ จึงควรจะออกกำลังกายโดยไม่ลงน้ำหนักตัว เช่น ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือเดินเร็วจะดีกว่า

          หากท่านป้องกันดูแลทุกด้านแล้วก็ยังเจ็บเข่าอยู่ ก็ควรสำรวจความผิดปกติของร่างกายตนเองว่ามีหลังคด ขาโก่ง เท้าแป หรือขาสั้นยาวไม่เท่ากันหรือไม่ ซึ่งอาจส่งผลให้ท่านเจ็บเข่าก็เป็นได้ อย่างไรก็ดี การไปพบแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ เมื่อเจ็บเข่า เป็นสิ่งที่ควรกระทำและควรแก้ไขที่ต้นเหตุของการบาดเจ็บ ที่จริงแล้วเข่าของเราก็คงต้องเสื่อมตามวัย แต่จะทำอย่างไรที่จะไม่ทำให้เข่าเสื่อมก่อนวัยอันควร การดูแลเอาใจใส่เข่าของท่านเป็นอย่างดี จะทำให้ท่านมีเข่าที่ดีใช้ตลอดไป

          ผู้ป่วยที่เป็นไข้ควรออกกำลังกาย ทำให้หายป่วยเร็วขึ้นจริงหรือ

          ไม่จริง การออกกำลังกายจะทำให้อุณหภูมิกายสูงขึ้น เสียน้ำในร่างกายจากการเสียเหงื่อมากขึ้น ดังนั้นเมื่อมีไข้จึงไม่ควรออกกำลังกาย

          การมีเพศสัมพันธ์ก่อนออกกำลังกายมีผลต่อความพร้อมร่างกายหรือไม่

          การมีเพศสัมพันธ์เป็นกิจกรรมที่ต้องใช้พลังงาน ดังนั้น ถ้าร่างกายมีการพักผ่อนเพียงพอก็ไม่มีผลต่อร่างกายในการออกกำลังกาย โดยเฉพาะการออกกำลังกายเพื่อสุขภาพ แต่สำหรับการเล่นกีฬาเพื่อการแข่งขัน โดยเฉพาะในกีฬาที่นักกีฬาจำเป็นจะต้องมีสมรรถภาพทางกายและจิตใจที่สมบูรณ์เต็มที่ จึงจะทำให้เล่นกีฬาชนิดนั้นๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด การมีเพศสัมพันธ์ในคืนก่อนการแข่งขันย่อมมีผลต่อศักยภาพของนักกีฬาแน่นอน

ที่มา: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างสุขภาพ สสส.

Update:21-08-52

อัพเดทเนื้อหาโดย: ณัฏฐ์ ตุ้มภู่