เปิดชะตากรรม 'คนไร้บ้าน' ชีวิตอิสระท่ามกลางความสูญเสีย

| |
อ่าน : 498

ที่มา: มติชน

เปิดชะตากรรม \'คนไร้บ้าน\' ชีวิตอิสระท่ามกลางความสูญเสีย thaihealth

แฟ้มภาพ

          ในช่วงเศรษฐกิจฝืดเคือง ผู้คนต่างพากันตกงาน ทุกซอกมุมในเมืองหลวง เราจะได้เห็นคนไร้บ้านอาศัยหลับนอนตามใต้สะพาน ป้ายรถเมล์ และตามสวนสาธารณะต่างๆ หลายคนเนื้อตัวมอมแมม เวลาเดินมักหอบหิ้วกระสอบพะรุงพะรัง ภายในเต็มไปด้วยขยะ นานวันเข้าก็กลายสภาพเป็นคนไร้บ้านถาวร ยิ่งหากมีอาการทางจิตเพิ่มด้วย สังคมก็จะตอกย้ำความรู้สึกว่า คนเหล่านี้สกปรก อันตราย และไร้ค่า ซึ่งถือเป็นความสูญเสียทางสังคมและเศรษฐกิจ

จึงเป็นที่มาของงานเสวนาวิชาการสาธารณะ "หน้าใหม่-ไร้บ้าน : ชีวิตกับนโยบาย" เพื่อนำเสนอผลการศึกษาเกี่ยวกับวงจรชีวิตคนไร้บ้าน และข้อเสนอในการแก้ปัญหาและเพิ่มประสิทธิภาพเชิงนโยบาย จัดโดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับ สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และภาคีเครือข่าย ณ โรงแรมเอทัส ลุมพินี กรุงเทพฯ

เปิดชะตากรรม \'คนไร้บ้าน\' ชีวิตอิสระท่ามกลางความสูญเสีย thaihealth

          นางภรณี ภู่ประเสริฐ ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะประชากรกลุ่มเฉพาะ สสส. กล่าวว่า จากการสำรวจคนไร้บ้านด้วยวิธีวิทยาใน 3 จังหวัด ได้แก่ กรุงเทพฯ ขอนแก่น และเชียงใหม่กว่า 1,500 คน พบคนไร้บ้านที่เป็นเพศชายร้อยละ 85 เพศหญิงร้อยละ 15 โดยเมื่อดูเหตุปัจจัยที่ทำให้ต้องมาเป็นคนไร้บ้าน พบว่าทั้งหมดล้วนมาจากปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและสังคม อย่างการผิดหวังจากการทำงาน ตกงานเรื้อรัง ถูกครอบครัวกดดัน ซึ่งเมื่ออยู่บ้านแล้วไม่มีความสุขจึงตัดสินใจออกมา ทั้งนี้ ยังพบว่าคนไร้บ้านกว่าร้อยละ 55 เข้าไม่ถึงบริการสุขภาพ ส่งผลให้เป็นคนที่มีปัญหาสุขภาพมากมาย ส่วนใหญ่ร้อยละ 71 มีปัญหาสุขภาพจิต สุขภาพช่องปาก ส่วนร้อยละ 51 ป่วยเป็นโรคที่มาจากพฤติกรรม อาทิ โรคเบาหวาน ความดันโลหิต หอบหืด ภูมิแพ้ หัวใจ

          "จากปัญหาดังกล่าว สสส.จึงร่วมกับภาคีเครือข่าย ขับเคลื่อนให้เกิดกองทุนรักษาพยาบาลสำหรับคนไทยไร้สิทธิ และการเข้าถึงที่อยู่อาศัย เพื่อเป็นโครงข่ายความคุ้มครองทางสังคม (social safety net) ในการป้องกันการเกิดคนไร้บ้านรายใหม่ และช่วยเหลือฟื้นฟูให้คนไร้บ้านสามารถช่วยเหลือตนเอง และกลับคืนสู่สังคมอย่างมีคุณภาพ" นางภรณีกล่าว

          จากนั้นเข้าสู่การนำเสนอผลวิจัย ในโครงการศึกษาแนวทางวิเคราะห์ต้นทุนการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้าน และติดตามการเปลี่ยนแปลงทางชีวิตของคนไร้บ้านในช่วงเริ่มต้น

เปิดชะตากรรม \'คนไร้บ้าน\' ชีวิตอิสระท่ามกลางความสูญเสีย thaihealth

          ผศ.ธานี ชัยวัฒน์ อาจารย์จากคณะเศรษฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในฐานะหัวหน้าโครงการฯ กล่าวสรุปการวิจัยว่า ได้สำรวจข้อมูลเชิงลึกและวิถีชีวิตประจำวันของกลุ่มคนไร้บ้านหน้าใหม่ในกรุงเทพมหานคร จำนวน 108 คน ค้นพบสาเหตุที่ทำให้คนต้องออกมาไร้บ้าน ส่วนใหญ่มาจากปัจจัยทางเศรษฐกิจเป็นหลัก โดยเฉพาะการไม่มีงานทำ รองลงมาคือปัจจัยครอบครัว ที่กดดันให้ออกมาหางาน ซึ่งเมื่องานก็ยังหาไม่ได้ บ้านก็กลับไม่ได้ จึงต้องอาศัยอยู่ตามที่สาธารณะในกรุงเทพมหานครเพื่อรองาน

          ทั้งนี้ หากย้อนไปดูอาชีพสุดท้ายของคนไร้บ้าน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป ไม่ต้องใช้ทักษะอะไร ในช่วงวัยทำงานอาจทำแล้วมีรายได้พอเลี้ยงชีพ แต่เมื่ออายุมากขึ้นก็เริ่มไม่มีงาน จึงค่อยๆ ออกมาเป็นคนไร้บ้าน สอดคล้องกับช่วงอายุของกลุ่มตัวอย่างคนไร้บ้านหน้าใหม่ มีอายุเฉลี่ย 48 ปี ขณะที่อายุเฉลี่ยคนไร้บ้านอยู่ที่ 46 ปี

          ทั้งนี้ งานวิจัยยังพบว่าคนไร้บ้านหน้าใหม่ 1 ปี เป็นคนที่มีความเครียด สูงมาก เพราะไม่เคยมีประสบการณ์ใช้ชีวิตตามที่สาธารณะและต้องแยก จากครอบครัวอย่างนี้มาก่อน พวกเขาเพียงต้องการมีงานทำ และหวังว่าวันหนึ่งจะกลับไปหาครอบครัว ส่วนคนไร้บ้านเกิน 1 ปีขึ้นไป ความเครียดเริ่มน้อยลง เพราะเริ่มปรับตัวได้แล้ว ความพยายามหางานน้อยลง เริ่มไม่ปรารถนากลับบ้าน ขอเพียงการดูแลด้านสุขภาพจากภาครัฐ และมีแนวโน้มต้องพึ่งพาภาครัฐมากขึ้นเรื่อยๆ

          "แต่ละปีไทยต้องสูญเสียโอกาสทางเศรษฐกิจและผลิตภาพอย่างน้อย 116 ล้านบาทต่อปี ฉะนั้น หากยังไม่ดูแลและฟื้นฟูคนไร้บ้านอย่างตรงจุดและมีประสิทธิภาพ รวมถึงสร้างระบบการป้องกันภาวะความเสี่ยงจากการไร้บ้านและการดูแลคนไร้บ้านหน้าใหม่ ก็จะสูญเสียโอกาสสูงขึ้นตามการพัฒนาเศรษฐกิจ เช่นเดียวกับจำนวนคนไร้บ้านที่จะสูงขึ้นตาม" ผศ.ธานีกล่าว และว่า งานวิจัยจึงมีข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยเริ่มจากนำคนไร้บ้านหน้าใหม่มาฟื้นฟูสุขภาพ จากนั้นหางานให้ทำเพื่อมีรายได้ หรือคนไหนหากไม่มีทักษะอาชีพก็ให้เข้าอบรมทักษะอาชีพ โดยมีสถานที่พักให้อยู่ภายใต้เงื่อนไข อาทิ อยู่ฟรีระหว่างเรียน 3 เดือน ให้เงินอุดหนุนไปพักอาศัยที่อื่นเมื่อมีงานแล้วอีก 3 เดือน แต่หากคนไร้บ้านที่ฝึกอาชีพก็แล้ว แต่ไม่สามารถอยู่ร่วมกับสังคมได้ เพราะมีอาการจิตเภท ก็ให้รัฐว่าจ้างในลักษณะวิสาหกิจเพื่อสังคม ที่จะให้คนเหล่านี้รวมกลุ่มทำผลิตภัณฑ์เป็นชิ้นๆ ขาย อาทิ ขนม จัดดอกไม้ จัดพวงหรีด เพื่อเปลี่ยนคนว่างงานและไร้บ้าน เป็นมีงานทำในที่สุด

          ช่วยคนไร้บ้านไม่ไร้ค่า

 

แสดงความคิดเห็น

กรุณารอสักครู่ ระบบกำลังประมวลผลอยู่ค่ะ
  • ระบบบันทึกรายรับ-รายจ่ายสำหรับ ภาคี สสส. -
  • ๑๐๐ วัน เปลี่ยนความโทมนัสเป็นพลัง -
  • เขตสุขภาพเพื่อประชาชน -
  • ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ - ผลการดำเนินการกองทุนสนับสนุน การสร้างเสริมสุขภาพ
  • รายงานผลการดำเนินงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) - รายงานผลการดำเนินงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
  • หลักธรรมาภิบาลในการวางแผนดำเนินการประจำปีงบประมาณ 2561 ของ สสส. -
  • จิตอาสาพลังแผ่นดิน -
  • พระราชบัญญัติควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2560 -
  • นานาทัศนะ สสส. กับการตรวจสอบ -

สุขใจปลายปากกา

+ ดูเพิ่มเติม

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม
วันที่ประกาศ
หัวข้อเรื่อง

ปฏิทินกิจกรรม

+ ดูเพิ่มเติม